काठमाडौँ – लामखुट्टेलाई मानिसका लागि सबैभन्दा खतरनाक प्राणी मानिन्छ । यो धेरै घातक रोगहरूको कारण हो। सबैभन्दा ठूलो समस्या भनेको लामखुट्टेलाई हेरेर कुन लामखुट्टेले रोग ल्याएको हो भनेर पहिचान गर्न सक्दैन।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने रोगका कारण हरेक वर्ष विश्वभर १० लाखभन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुने गरेको छ ।
संसारभर लामखुट्टेको टोकाइबाट लाग्ने १० भन्दा बढी रोगहरू छन्। जसमा डेंगु, मलेरिया, चिकुनगुनिया समावेश छ । डेंगु लामखुट्टेले सधैं बिहान टोक्ने गर्छ ।
डेंगु : डेंगुको लामखुट्टे बिहान र साँझ तापक्रम र आर्द्रता बढी हुँदा बढी सक्रिय हुन्छन्। यी लामखुट्टेले दिउँसो पनि टोक्न सक्छन् तर बिहान र साँझको समयमा यिनीहरूको सक्रियता बढी हुन्छ। डेंगु लामखुट्टेको टोकाइले डेंगु ज्वरो, डेंगु हेमोरेजिक ज्वरो र डेंगु शक सिन्ड्रोम जस्ता गम्भीर रोगहरू निम्त्याउन सक्छ।
मलेरिया : मलेरिया लामखुट्टे राति बढी सक्रिय हुन्छन्। मानिसहरू सुतिरहेका बेला आक्रमण गर्छन्। मलेरिया लामखुट्टेको टोकाइले मलेरिया ज्वरो निम्त्याउन सक्छ, जुन घातक पनि हुन सक्छ। हरेक वर्ष विश्वभर करिब २५ करोड मलेरियाका घटनाहरू रिपोर्ट हुन्छन्। मलेरिया ५ प्रकारका हुन्छन् । यसमा प्लाज्मोडियम फाल्सीपेरम, प्लाज्मोडियम भिभेक्स, प्लाज्मोडियम ओभल मलेरिया, प्लाज्मोडियम मलेरिया र प्लाज्मोडियम नोलेसी पर्छन्।
चिकनगुनिया : चिकनगुनिया लामखुट्टेले दिउँसो टोक्ने गर्छ। डेंगु लामखुट्टेले पनि चिकुनगुनिया निम्त्याउन सक्छ। डेंगु जस्तै यी लामखुट्टेले पनि बिहान बेलुका टोक्न सक्छ । चिकुनगुनिया लामखुट्टेको टोकाइबाट जोर्नी दुख्ने र ज्वरो आउने चिकुनगुनिया ज्वरो आउन सक्छ । चिकुनगुनियाको सही उपचार अहिलेसम्म भएको छैन । तिनीहरूका लक्षणहरू एन्टिभाइरल औषधिहरूले कम हुन्छन्।
डेंगु र मलेरिया सबैभन्दा खतरनाक
लामखुट्टेको टोकाइबाट लाग्ने रोगहरूमध्ये सबैभन्दा खतरनाक रोगहरू डेंगु र मलेरिया हुन्। दुबै लामखुट्टेको टोकाइबाट फैलिन्छन्। यो सिजनमा पानी जम्मा हुन्छ, जसमा लामखुट्टे बढ्छ । उनीहरुको टोकाइका कारण डेंगु र मलेरिया बढ्दै गएको छ । यदि समयमै उपचार गरिएन भने, तिनीहरू घातक पनि हुन सक्छन्।
