पछिल्लो निर्वाचनमा ‘नयाँ शक्ति’का रूपमा उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) अहिले गम्भीर संकटमा छ। सहकारी ठगी प्रकरणमा सभापति रवि लामिछाने जेल परेपछि पार्टीभित्र एकपछि अर्को नेता बाहिरिने क्रम तीव्र बनेको छ। पार्टी गठनदेखि नेतृत्व सम्हालेका शीर्ष पदाधिकारी नै क्रमशः राजीनामा दिँदै गएपछि रास्वपाको भविष्यप्रति गम्भीर प्रश्न उठेको छ।
रास्वपाभित्रको पलायन संस्थापक महामन्त्री डा. मुकुल ढकालबाट सुरु भयो। पार्टी सञ्चालनमा पारदर्शिता नदेखिएको र निर्णय प्रक्रियामा एकाधिकार बढेको आरोपसहित उनले पार्टी छाडे। त्यसको केही समयमै सचिव सुमना श्रेष्ठले नेतृत्वमाथि ‘अनैतिक व्यवहार’ र ‘अभिव्यक्तिको रोकथाम’ जस्ता गम्भीर आरोप लगाउँदै पार्टी छाडिन्।
त्यसपछि बारा–२ का पूर्व उम्मेदवार तथा पूर्व डिआईजी रमेश खरेलले पनि रास्वपामा बसिरहन नसक्ने घोषणा गरे। उनले सभापतिमाथि संगठन चलाउने शैलीदेखि आन्तरिक लोकतन्त्रसम्मका विषयमा सार्वजनिक रूपमा प्रश्न उठाए।
यति मात्र होइन, रास्वपाको केन्द्रीय कार्यालय रहेको भवनका घरबेटी भरतमणि देवकोटाले समेत पार्टीको साधारण सदस्यता परित्याग गरे।
सबैभन्दा पछिल्लो बहिर्गमन भने पूर्व प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारको रह्यो। परियारले भने अन्य नेताहरूभन्दा फरक रूपमा—कुनै असन्तुष्टि सार्वजनिक नगरी—चुपचाप राजीनामा बुझाए। अचानक प्रस्थानले सभापति रवि लामिछानेसहित शीर्ष नेताहरूलाई नै आश्चर्यमा पारेको छ।
आन्तरिक स्रोतका अनुसार परियार भित्रभित्रै निराश छन् तर सोशल मिडियामा हुने आक्रामक प्रतिक्रियालाई ध्यानमा राख्दै मौनताका साथ बाहिरिएको प्रारम्भिक संकेत छ।
रास्वपाभित्रको पलायनबारे विश्लेषकहरू भन्छन्—रविको जेल पुगेसँगै पार्टी ‘नेतृत्वविहीन’ जस्तै भयो। आफ्नो लोकप्रियताको आधारमा बनेको संगठनमा संरचनागत पकड नबनेका कारण अहिलेको संकट चर्किएको हो।
दलका स्थायी सदस्यहरू भन्छन्—रास्वपाभित्र असन्तुष्टि पहिलेदेखि थियो, तर सभापति ‘दुविधा’ मा परेपछि यो असन्तोष एकैपटक सतहमा आउने अवसर मिल्यो।
रास्वपाबाट बाहिरिने नेताहरूले सभापति लामिछानेमाथि उठाएका गुनासोहरू यस्ता छन्—
▪️निर्णय प्रक्रियामा एकल–व्यक्ति प्रभाव
▪️संगठनमा आन्तरिक लोकतन्त्र नचलाइने
▪️अभिव्यक्ति र आलोचना सहन नसक्ने नेतृत्व
▪️पारदर्शिताको अभाव
▪️कानुनी संकटपछि संगठन जिम्मेवारीविहीन बन्नु
यसैबीच, रास्वपा नेतृत्वले भने सार्वजनिक रूपमा संयमित प्रतिक्रिया दिइरहेको छ। पार्टीका केही पदाधिकारीहरू भन्छन्—“यो चुनौती हो, तर संगठन पुनर्स्थापना गर्न सकिन्छ।”
तर लगातार शीर्ष नेता बाहिरिँदै गएपछि पार्टीभित्र मनोबल कमजोर बनेको छ, सदस्य घट्ने क्रम बढेको छ, र ‘नयाँ शक्ति’ को चमक धमिलो हुँदै गएको राजनीतिक विश्लेषकहरूको मूल्यांकन छ।
रविको मुद्दाको अन्तिम परिणाम र आगामी राजनीतिक पुनर्संरचनाले रास्वपाको भविष्य निर्धारित गर्ने देखिन्छ।
