काठमाडौं, १४ असार । फेब्रुअरीदेखि चलिरहेको इरान र अमेरिकाबीचको युद्ध अब समाप्त भएको छ।
यस युद्धका कारण हर्मुज जलडमरू अवरुद्ध भएको थियो, जसले गर्दा यसबाट कच्चा तेलको आवागमन सीमित भएको थियो। फलस्वरूप, चीन भारत लगायत धेरै देशहरूले कच्चा तेलको अभाव अनुभव गर्नु परेको थियो यद्यपि, युद्ध समाप्त भएसँगै तेल संकट पनि समाप्त भएको छ।
फलस्वरूप, इरान अब आफ्नो कच्चा तेल विश्वलाई बेच्न खोजिरहेको छ।
अमेरिकाले ६० दिनका लागि प्रतिबन्धहरू खुकुलो पारेको छ, जसले गर्दा इरानले एसियाका प्रमुख तेल खरिदकर्ता देशहरूलाई आफ्नो तेल खरिद गर्न सम्पर्क गर्न सुरू गरेका छन् । यी देशहरूमा जापान, दक्षिण कोरिया, चीन भारतलगायत युरोपियन देशहरू पनि समावेश रहेका छन्।
इरानमा हाल समुद्रमा ट्याङ्करमा लगभग ६ करोड ८० लाख ब्यारेल कच्चा तेल भण्डारण गरिएको छ। यो भण्डारको ठूलो हिस्सा बिक्री नभएको अवस्थामा छ। फलस्वरूप, इरानले यो तेल बेच्नको लागि एक महत्वपूर्ण खरिदकर्ता खोजिरहेको छ।
यद्यपी यो मात्र कारण होइन, अमेरिकी नीतिमा बारम्बार परिवर्तन हुनु पनि तेल खरिदमा कमीको एक कारक हो। भारत लगायत धेरै देशहरू भविष्यमा प्रतिबन्धहरूको सम्भावित पुनः लागू हुने डरमा छन्, त्यसैले सबैजना सतर्क अवस्थामा रहेका छन्। बीमा, वित्त र ढुवानीसँग सम्बन्धित चुनौतीहरू पनि बाँकी छन्। त्यसैले, कम्पनीहरू सतर्क रहेका हुन् ।
ब्लूमबर्गको एक रिपोर्टका अनुसार यदी प्रतिबन्ध राहत लामो समयसम्म रह्यो भने चीन ठूलो मात्रामा इरानी तेल खरिद गर्ने पहिलो देश हुनेछ। उसका अनुसार सबैभन्दा बढी उपभाेग गर्ने क्षमता भएका भारतलगायतका देशले भने दोस्रो चरणमा अर्थात अगस्ट पछि मात्रै इरानी तेल खरिद गर्न सक्छ। विशेष गरी यदि इरानले आकर्षक छुट प्रदान गर्दछ वा राम्रो सम्झौता प्रदान गर्दछ भने।
इरानसँग बिभिन्न देशले गर्ने सम्झौता केवल कच्चा तेलमा मात्र सीमित हुनेछैन, एलपीजी, पेट्रोकेमिकल, मल र ऊर्जामा पनि व्यापार बढ्ने सम्भावना रहेको छ।
