काठमाडौँ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफूविरुद्ध इरानले हत्या वा हत्या प्रयास गरे अमेरिकाले इरानमाथि अभूतपूर्व सैन्य जवाफ दिने चेतावनी दिएका छन्। तर सुरक्षा तथा संवैधानिक विज्ञहरूले अमेरिकी कानुनी व्यवस्थाअनुसार राष्ट्रपतिको मृत्युपछि स्वतः सैन्य प्रतिशोध सुरु हुने कुनै व्यवस्था नरहेको बताएका छन्।
ट्रम्पले शनिबार आफ्नो सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले आफूलाई मार्ने प्रयास गरे त्यसको जवाफमा ठूलो मात्रामा मिसाइल आक्रमण गरिने दाबी गरेका थिए। उनले इरानविरुद्ध पूर्वतयारी अवस्थामा सैन्य योजना रहेको संकेत पनि दिएका छन्।
तर अमेरिकी संविधानको २५औँ संशोधन तथा सन् १९४७ को राष्ट्रपति उत्तराधिकार ऐनअनुसार राष्ट्रपतिको मृत्यु भएलगत्तै उपराष्ट्रपति जेडी भान्स स्वतः राष्ट्रपति तथा अमेरिकी सेनाका सर्वोच्च कमान्डर बन्छन्। त्यसपछि कुनै पनि सैन्य कारबाही गर्ने वा नगर्ने निर्णय नयाँ राष्ट्रपतिले नै लिनुपर्ने व्यवस्था रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
अमेरिकी सुरक्षा योजनामाथि अध्ययन गरेका लेखक ग्यारेट एम. ग्राफका अनुसार अमेरिकासँग सरकार सञ्चालन निरन्तरताका लागि विस्तृत आकस्मिक योजना भए पनि राष्ट्रपतिको मृत्यु हुनेबित्तिकै स्वतः मिसाइल प्रहार गर्ने वा युद्ध सुरु हुने प्रणाली छैन। उनका अनुसार ट्रम्पले सार्वजनिक रूपमा व्यक्त गरेको इच्छा कानुनी रूपमा स्वतः कार्यान्वयन हुने अवस्था रहँदैन।
यसैबीच, ट्रम्पको अभिव्यक्तिपछि इरानका सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीले आफ्ना पिता आयातोल्लाह अली खामेनीको हत्याको बदला लिने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन्। सरकारी टेलिभिजनमार्फत प्रसारित सन्देशमा उनले प्रतिशोध सम्पूर्ण इरानी राष्ट्रको इच्छा भएको बताएका छन्।
यसअघि अमेरिकी पत्रिका द वाल स्ट्रिट जर्नलले इजरायलले ट्रम्पमाथि आक्रमण गर्ने इरानको सम्भावित योजनाबारे अमेरिकी अधिकारीहरूलाई जानकारी दिएको दाबी गरेको थियो। यद्यपि यस विषयमा ह्वाइट हाउसले कुनै औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन।
ट्रम्पले पनि हालै नेटो शिखर सम्मेलनका क्रममा आफू इरानको प्रमुख निशानामा रहेको दाबी गरेका थिए। पूर्व राष्ट्रपति जो बाइडेन प्रशासनकी पूर्व रक्षा मन्त्रालय उपप्रवक्ता साब्रिना सिंहले पनि इरानबाट वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीहरूलाई खतरा रहेको विषय अमेरिकी सुरक्षा निकायलाई पहिलेदेखि नै जानकारी रहेको बताएकी छन्।
