काठमाडौं । पिसाब फेर्ने बित्तिकै पानी पिउनु हुँदैन भनेर तपाईंलाई कसैले भनेको छ ? यो मिथक हो कि वास्तविकता ? यो दाबीको पछाडि कुनै वैज्ञानिक आधार छ कि यो केवल मित्था हो । आजको यस लेखमा हामी यसैबारे कुराकानी गर्नेछौँ । साथै हामी पानी पिउने सही समय र विधिको पनि कुराकानी गर्नेछौँ ।
पिसाब फेरेपछि तुरुन्तै पानी पिउनु हुन्छ कि हुँदैन ? यो जान्नु अघि हाम्रो सिस्टमले कसरी काम गर्छ भनेर बुझौँ । जब हामी पानी पिउँछौँ, यसले सिस्टम सफा गर्छ र पिसाबमा परिणत हुन्छ । पिसाब फेरेपछि, मूत्राशय खाली हुन्छ । पिसाब गर्ने बित्तिकै ताजा पानी पिउनाले शरीरको “रिसेट“ प्रक्रियामा बाधा उत्पन्न हुन्छ भनेर केही परम्परागत विज्ञहरू विश्वास गर्छन् । यिनीहरूका अनुसार यसरी पानी खाँदा निम्न असर हुन्छ:
१. मिर्गौलालाई दबाब हुन्छ: मूत्राशय खाली हुनेबित्तिकै तुरुन्तै पानी पिउनाले मिर्गौलामा अतिरिक्त दबाब पर्छ भन्ने मान्यता छ । मिर्गौलाले भर्खरै फिल्टरिङ सकेर आराम मोडमा जाँदै गर्दा तपाईंले तिनीहरूलाई नयाँ काम दिनुभयो ।
२. मिर्गौलाको पत्थरीः पिसाब फेरेपछि पानी नपिउनुको सबैभन्दा सामान्य कारण यही हो । मुत्राशयमा पिसाबका केही खनिजहरू रहन्छ । पिसाब फेर्ने बित्तिकै पानी पिउँदा यी खनिजहरू घुल्नुको सट्टा टाँसिनेछन्, जसले मिर्गौलाको पत्थरी बन्न सक्छ भन्ने आम धारणा छ ।
३. बारम्बार पिसाब लाग्छः पिसाब थैली भर्खरै खाली भएको बेलामा तुरुन्तै पानी पिउँदा यो छिटो भरिन्छ र छिटो छिटो पिसाब लाग्न सक्छ । यस्तो बानीले रातीको निद्रामा बाधा पु-याउन सक्ने केही मानिस विश्वास गर्छन् ।
विज्ञानले के भन्छ ?
अब डाक्टर र युरोलोजिस्टहरूसँग कुरा बुझौँ । आधुनिक विज्ञानले यो मिथक मान्दैन ।
पानीको बाटोः पानी पिएपछि तुरुन्तै मिर्गौलामा पुग्दैन ! पेटबाट आन्द्रामा, त्यसपछि रक्तप्रवाहमा र त्यसपछि मिर्गौलामा फिल्टर हुन कम्तीमा १५ देखि २० मिनेट लाग् छ। तुरुन्तै पानी पिउनाले मुत्राशयमा भार पर्दैन ।
पत्थरीको वास्तविक भिलेनः मिर्गौलाको पत्थरीको वास्तविक कारण तुरुन्तै पानी पिउनु होइन, बरु निर्जलीकरण हो । जब शरीरमा पानीको अभाव हुन्छ, पिसाब धेरै गाढा हुन्छ, जसले खनिजहरूलाई क्रिस्टल बनाउन पर्याप्त अवसर दिन्छ । पर्याप्त पानी पिउनु मिर्गौलाको पत्थरीको लागि उत्तम उपचार हो ।
पिसाब थैलीमा दबाबः धेरै लामो समयसम्म पिसाब रोक्दा पिसाब थैलीमा दबाब पर्छ ।
पिसाब फेरेको कति समयपछि पानी पिउनुपर्छ ?
पिसाब फेर्ने बित्तिकै पानी पिउँदाको हानि वैज्ञानिक रूपमा प्रमाणित नभए पनि तपाईं स्मार्ट दृष्टिकोण अपनाउन सक्नुहुन्छ ।
१. स्मार्ट ब्रेकः १० देखि १५ मिनेटको ब्रेक लिनु नराम्रो होइन । यसले शरीरलाई रिसेट हुन समय दिनेछ यही नै पानी पिउने सही समय हुन सक्छ ।
२. बिस्तारै पिउनेः एकैचोटि ठूलो गिलास पानी पिउनुको सट्टा, दिनभरि थोरै मात्रामा पानी पिउनुहोस् । यसले तपाईंको पिसाब नली सफा राख्नेछ र (पिसाब नलीको संक्रमण)को जोखिम कम गर्नेछ ।
३. पहेँलो पिसाब चेतावनीको संकेतः गाढा पहेँलो पिसाब डिहाइड्रेसनको प्रमुख संकेत हो । यदि त्यसो हो भने, तपाईंले भर्खरै पिसाब फेरेको होस् वा नहोस्, पानी पिउनु जरुरी छ ।
पिसाब फेरेपछि पानी पिउनु घातक गल्ती होइन । न त यसले तपाईंको मिर्गौलाको स्वास्थ्यलाई हानि पु-याउँछ । यो केवल पुरानो मिथक मात्रै हो। हाइड्रेटेड रहनु अन्तिम स्वास्थ्य ह्याक हो । पानी पिउने सही तरिका भनेको दिनभरि थोरै मात्रामा पिउनु हो ।
