होर्मुज पुनः सञ्चालन हुनसक्ने सम्भावनाले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा तत्काल प्रतिक्रिया देखिएको छ। ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ८० डलरभन्दा तल झरेको छ। युद्धको उत्कर्षमा यो मूल्य १०० डलरभन्दा माथि पुगेको थियो।
तेलको मूल्य घट्दा पेट्रोलियम पदार्थ, विद्युत् उत्पादन र ढुवानी लागतमा राहत पुग्ने सम्भावना हुन्छ। विश्वभर उपभोक्ताले इन्धनको मूल्यसँगै वस्तु तथा सेवाको मूल्यमा पनि यसको प्रभाव महसुस गर्न सक्छन्।
अमेरिकी सेयर बजारमा पनि सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। मंगलबार डाउ जोन्स औद्योगिक औसत ५४ हजारभन्दा माथि पुगेर नयाँ कीर्तिमानमा बन्द भएको रिपोर्ट गरिएको छ। यद्यपि, होर्मुजसम्बन्धी सम्झौता असफल भएमा तेल तथा वित्तीय बजारमा पुनः अस्थिरता आउनसक्ने जोखिम कायम छ।
अमेरिकी नौसेनाको ‘ब्लकेड’ र व्यापारिक जहाज
यसैबीच अमेरिकी सेनाले जुलाईको मध्यदेखि हालसम्म ४५ वटा व्यापारिक जहाजलाई आफ्नो भनाइअनुसार इरानविरुद्धको ‘ब्लकेड’अन्तर्गत मार्ग परिवर्तन गराएको जनाएको छ। यसले होर्मुज संकट केवल सैन्य विषय नभई अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र समुद्री यातायातको ठुलो समस्या बनेको सङ्केत गर्छ।
कूटनीतिक प्रयास सफल भएमा व्यापारिक जहाजलाई सुरक्षित रूपमा होर्मुज पार गराउने व्यवस्था क्रमशः सामान्य बनाउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ। तर, इरान र अमेरिकाबिचका व्यापक राजनीतिक तथा सुरक्षा मतभेद समाधान नभएसम्म समुद्री मार्ग पूर्ण रूपमा सुरक्षित हुने विषयमा अझै अनिश्चितता छ।
रेड सीमामा भारतीय व्यापारिक जहाजमाथि आक्रमण
होर्मुजमा कूटनीतिक प्रगतिको खबर आइरहेकै बेला यमननजिकै रेड सीमामा भारतीय व्यापारिक जहाजमाथि आक्रमण भएको छ।
भारतीय झण्डावाहक ‘फाइज नुरे ओलिया’ नामको जहाज यमनको अल–हुदैदाहनजिकै आक्रमणमा परेको र पछि डुबेको रिपोर्ट छ। जहाजमा रहेका १४ जना चालकदलका सदस्यलाई भने उद्धार गरिएको छ। उनीहरूमध्ये १३ जना भारतीय र एक जना यमनी नागरिक रहेको बताइएको छ।
रिपोर्टअनुसार जहाजलाई यमनको पश्चिमी तटबाट करिब १३ समुद्री माइल दक्षिणतर्फ विस्फोटक पदार्थ बोकेको डुङ्गाले आक्रमण गरेको थियो। आक्रमणपछि जहाज गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त भई डुबेको हो।
यस घटनाले रेड सी र बाब अल–मन्देब क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजमाथि रहेको सुरक्षा जोखिम फेरि उजागर गरेको छ। यस क्षेत्रमा विगतदेखि नै यमनका हुथी विद्रोहीसँग सम्बन्धित आक्रमणका कारण अन्तर्राष्ट्रिय जहाजहरूले वैकल्पिक र लामो समुद्री मार्ग प्रयोग गर्दै आएका छन्।
