काठमाडौं । हिन्द महासागर लगातार तीब्र गतिमा तातिरहेको छ । पहिले हिन्द महासागरमा हरेक वर्ष २० दिन अत्यधिक गर्मी हुने गरेको थियो। तर चाँडै यो दस गुणा बढ्ने वैज्ञानिकहरूले चेतावनी दिएका छन्। यो प्रति वर्ष २२० देखि २५० दिन हुनेछ। यसको मतलब हिन्द महासागर समुद्री तापको लहरको स्थायी शिकार बन्नेछ।
जसका कारण माल्दिभ्स जस्ता ४० देशले समस्या भोग्नु पर्नेछ । जसमा भारत लगायत धेरै एसियाली देशहरु सामेल छन् । जसका कारण चरम मौसमी प्रकोप बढ्नेछ । यसको मतलब बेमौसमी वर्षा हुन सक्छ। आँधी आउन सक्छ। अचानक बाढीको सम्भावना बढ्नेछ। यसबाहेक, समुद्री पारिस्थितिकी प्रणाली बिग्रन्छ। कोरल चट्टानहरू बिग्रनेछन्।
इन्डियन इन्स्टिच्युट अफ ट्रपिकल मेटियोरोलोजीका वैज्ञानिक रोक्सी म्याथ्यु कोलले आफ्नो टोलीसँग हिन्द महासागरको बढ्दो तापक्रमको अध्ययन गरेकी हुन् । अध्ययनले हिन्द महासागरमा जलवायु परिवर्तनको गतिलाई देखाउँछ, जसले महत्त्वपूर्ण तापक्रम, समुद्री सतह वृद्धि र चरम मौसमी घटनाहरू बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।
हिन्द महासागरले ४० देशसँग सीमा जोडेको छ। विश्वको एक तिहाइ जनसंख्या यी देशहरूमा बस्छन्। हिन्द महासागरको औसत तापक्रम १.२ देखि ३.८ डिग्री सेल्सियसले बढ्ने अनुमान गरिएको छ। यो तापक्रम एक शताब्दीमा बढ्ने छ । हिन्द महासागरको तापक्रम वृद्धिले आसपासका देशहरूमा भारी वर्षा र चक्रवाती आँधीको संख्या र तीव्रता बढाउनेछ।
हिन्द महासागर लगभग स्थायी समुद्री तातो लहरहरूतर्फ सर्दैछ। जसका कारण वार्षिक २० देखि २५० सम्म हीटवेभ दिनको संख्या बढ्न सक्छ । पीएच लेभल घट्दा समुन्द्रको पानी अम्लीय बन्दै गएको छ । यसले क्याल्सिफिकेशन बढाउँछ। जसका कारण कोरल चट्टान र सामुद्रिक जीवनमा ठूलो क्षति हुनेछ।
अध्ययनले ग्लोबल वार्मिङलाई द्रुत गतिमा घटाउनुपर्ने बताएको छ । कार्बन उत्सर्जन घटाउनुपर्छ। हिन्द महासागर क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असरलाई न्यूनीकरण गर्न लचिलो पूर्वाधार, दिगो सामुद्रिक अभ्यास, सुधारिएको पूर्वानुमान, अनुकूली कृषि र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगमा ध्यान केन्द्रित गरिनेछ।
विश्वको यस क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनले वरपरका देशहरूमा ठूलो मात्रामा सामाजिक र आर्थिक प्रभाव पार्छ। सारा विश्वलाई हेर्दा हिन्द महासागर ग्लोबल वार्मिङको सबैभन्दा ठूलो शिकार बनिरहेको छ । जसका कारण तटीय मौसममा परिवर्तन आउनेछ । चरम मौसमी प्रकोपहरू हुनेछन्।
अरब सागर सहित उत्तर-पश्चिम हिन्द महासागरमा अधिकतम गर्मी छ। दक्षिण-पूर्वी हिन्द महासागरमा सुमात्रा र जाभा तटहरूमा कम गर्मी छ। समुद्री सतहको तापक्रम बढेसँगै मौसमी चक्र परिवर्तन हुनेछ । १९८०–२०२० को अवधिमा हिन्द महासागरमा अधिकतम बेसिन-मध्य तापमान २६ देखि २८ डिग्री सेल्सियस वर्षभरी नै रह्यो।
२१औँ शताब्दीको अन्त्यसम्ममा ग्लोबल वार्मिङका कारण समुद्रको सतहको न्यूनतम तापक्रम २८.५ देखि ३०.७ डिग्री सेल्सियस माथि रहनेछ। यदि यो शताब्दीको अन्त्यसम्म तापक्रम यस्तै रह्यो भने यसले चक्रवाती आँधीको संख्यालाई असर गर्नेछ । सन् १९५० देखि भारी वर्षा र गम्भीर चक्रवातको प्रकोप बढ्दै गएको छ ।
