काठमाडौं । यो महिना पृथ्वीबाट दुई वटा चन्द्रमा देख्न सकिने भएको छ । स्पेस डटकमका अनुसार यो चन्द्रमा सानो २०२४ पीटी५ नामक एस्टेरोइड अर्थात् क्षुद्रग्रहका रुपमा प्राप्त हुने बताइएको छ । दुई महिना सम्म देखिने मिनि मुन बिस्तारै आफ्नै घर अर्थात् क्षुद्रग्रह क्षेत्रमा फर्केर जाने स्पेस टाइमले जनाएको छ ।
चन्द्रमाको विपरीत, पृथ्वीको प्राथमिक साथी जसले हाम्रो ग्रहलाई करिब ४ अर्ब वर्षदेखि साथ दिएको थियो, यो “नयाँ मिनी-चन्द्रमा” हाम्रो ग्रहलाई पछ्याउँदै र सूर्यको परिक्रमा गर्ने क्षुद्रग्रहको बेल्टमा आफ्नो घर फर्कनु अघि मात्र दुई महिनासम्म रहनेछ । त्यसपछि हाम्रो ग्रहलाई र सूर्यलाई घुम्दै आफ्नै घर अर्थात् अन्तरिक्षमा रहेको क्षुद्रग्रह क्षेत्रमा फर्केर जानेछ।
यस्ता मिनी मूनबारे अध्ययनमा पोख्त वैज्ञानिकहरुको टोलीले यो आउँदै गरेको गुरुत्वार्षणसम्बन्धी परिघटनाबारे पत्ता लगाएका हुन्। उक्त टोलीले सधैंजस्तो नयाँ भेटिएका केही वस्तुहरुले चाखलाग्दा व्यवहार गर्छन् कि भन्ने हिसाबले अनुगमन गरिरहेका बेला २०२४पीटी५ को अनौठो गतिशील व्यवहार भेटेका थिए।
हाम्रो पृथ्वी नजिक आउने उक्त सानो चन्द्रमा अर्जुन क्षुद्रग्रह क्षेत्रसँग सम्बन्धित रहेको बताइएको छ। यो सूर्यभन्दा ९३ मिलियन माइलको दूरीमा पृथ्वीलाई घुमेजस्तै गरी अर्बिटमा घुम्ने अन्तरिक्षको चट्टानहरुबाट बनेको द्वितीयक क्षेत्र मानिन्छ।
यो जानकारी अध्ययनका प्रमुख तथा म्याड्रिडको पुरानो विश्वविद्यालयका प्राध्यापक कार्लोस डे ला फुएन्टे मार्कोसले बताएको स्पेस डटकमले उल्लेख गरेको छ।
उनका अनुसार अर्जुन क्षुद्रग्रह क्षेत्रमा रहेका यस्ता वस्तुहरु क्षुद्रग्रह र उल्कापिण्डका नियर अर्थ अब्जेक्ट अर्थात् पृथ्वीबाट नजिकका वस्तुहरु हुन्।
मार्कोसका अनुसार अर्जुन एस्टेरोइड बेल्टका केही वस्तुहरू पृथ्वी नजिकै करिब २.८ मिलियन माइल (४.५ मिलियन किलोमिटर) टाढासम्म पुग्न सक्छन् र करिब २,२०० माइल प्रति घण्टा (३,५४० किमि प्रति घण्टा) को कम गतिमा यात्रा गर्न सक्छन्।
“यी अवस्थाहरूमा, वस्तुको भूकेन्द्रीय ऊर्जा नकारात्मक हुन सक्छ, र यो वस्तु अस्थायी रूपमा पृथ्वीको चन्द्रमा बन्न सक्छ। यो विशेष वस्तुले अर्को हप्ता देखि करिब दुई महिना सम्म यो प्रक्रिया अनुभव गर्नेछ,” उनले थपे।
“यो वस्तुले पृथ्वी वरिपरि पूर्ण कक्षीय यात्रा गर्नेछैन। “तपाईं यसलाई यसरी बुझ्न सक्नुहुन्छ कि जहाँ एउटा वास्तविक उपग्रहले पसलभित्र सामान किन्ने ग्राहक जस्तो व्यवहार गर्छ, त्यस्तै २०२४ PT5 जस्ता वस्तुहरू केवल पसलको झ्यालमा झुण्ड्याएको सामान हेरेर किन्ने क्रेताजस्ता हुन्।”
मिनी-मून घटनाहरू दुई प्रकारका हुन्छन्। पहिलो प्रकारका घटनाहरू लामो अवधिका हुन्छन्, जसमा एस्टेरोइडले पृथ्वीको वरिपरि एक वा धेरै परिक्रमा पूरा गर्छ, र यी गुरुत्वाकर्षण सँगै रहने अवस्थाहरू एक वा धेरै वर्षसम्म रहन्छन्।
दोस्रो प्रकारका घटनाहरू छोटो अवधिका हुन्छन्, जसमा सानो वस्तुले पूर्ण परिक्रमा नगरी पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षणमा फस्छ। यी अस्थायी कब्जा दिन, हप्ता वा केही महिना मात्र रहन सक्छन्।
मार्कोसले भने अनुसार मिनी-मून बन्नको लागि आउने वस्तुले पृथ्वी नजिक करिब २.८ मिलियन माइल (४.५ मिलियन किलोमिटर) भित्र पुग्नुपर्ने र करिब २,२०० माइल प्रति घण्टा (३,५४० किमि प्रति घण्टा) को कम गतिमा यात्रा गर्नुपर्ने हुन्छ।
पृथ्वीबाट देखिने भएता पनि सानो आकारको हुनाले पृथ्वीको वरिपरि २०२४ PT5 आफ्नो अस्थायी कक्षामा हुँदा यो अधिकांश आकाशतिर हेरिरहेका मानिसहरूले देख्न भने नसक्ने जनाइएको छ।
“यो वस्तु सामान्य टेलिस्कोप र दूरबीनहरूबाट लागि धेरै सानो र मधुरो देखिन्छ। तर पेशेवर खगोलविद्हरूले प्रयोग गर्ने साधारण टेलिस्कोपहरूको उज्यालो दायरा भित्र यो वस्तु देख्न सकिन्छ,” मार्कोसले भने।
“यो वस्तु अवलोकन गर्न कम्तिमा ३० इन्चको व्यास भएको टेलिस्कोप र CCD वा CMOS डिटेक्टर आवश्यक पर्छ। ३० इन्चको टेलिस्कोप र मानवीय आँखाले मात्र यो वस्तु हेर्न पर्याप्त हुनेछैन।”
आफू र आफ्ना सहकर्मीहरूले २०२४ PT5 को प्रकृति बुझ्न स्पेक्ट्रोस्कोपिक र फोटोमेट्रिक अवलोकनहरू गर्ने योजना बनाएको उनले थपे।
