काठमाडौं, २४ जेठ । हरेक घरमा हुने डस्टबिनहरू नै तपाईंले आफ्नो भान्साको फोहोर फाल्ने ठाउँ हुन्। अब तपाईं सोचिरहनु भएको होला कि हामी यहाँ डस्टबिनको बारेमा किन कुरा गर्दैछौं, त्यसैले हामी तपाईंलाई बताउँछौं कि वैज्ञानिकहरू आणविक फोहोर फाल्नका लागि विश्वको पहिलो डस्टबिन सिर्जना गर्नका लागि धेरै नजिक छन्।
यस बाहेक यो फोहोरलाई लगभग १ लाख वर्षसम्म सिल गरिनेछ। यस अवधिमा रेडियोधर्मी पदार्थ क्षय हुनेछ र भूमिगत रूपमा पाइने प्राकृतिक युरेनियम अयस्क जस्तै अवस्थामा पुग्नेछ।
यो आणविक फोहोरको डस्टबिन दक्षिण पश्चिमी फिनल्याण्डको युराजोकीको जंगलमा जमिनमुनि ४३३ मिटर मुनि बनाइएको छ। यसमा अरबौं वर्ष पुरानो चट्टानमा खोपिएका सुरुङहरू छन्। दशकौंको आणविक ऊर्जा उत्पादनबाट बाँकी रहेको रेडियोधर्मी फोहोरलाई गाड्ने तयारी भइरहेको छ।
प्रत्येक आणविक ऊर्जा केन्द्रले हजारौं वर्षसम्म रेडियोधर्मी रहने फोहोर उत्पादन गर्छ। १९६० को दशकमा आणविक ऊर्जा केन्द्रहरू सञ्चालनमा आए देखि, देशहरूले आणविक फोहोरको व्यवस्थापनको समस्यासँग जुधिरहेका छन्। अहिलेसम्म यो फोहोरको अधिकांश भागलाई चिसो पार्न अस्थायी पानी ट्याङ्कीहरूमा भण्डारण गरिएको छ तर यो एक अस्थायी समाधान हो।
१.९ अर्ब वर्ष पुरानो चट्टानमा सुरुङ खनेर सिर्जना गरिएको ओन्कालो आणविक फोहोरको स्थायी भण्डारणको लागि विश्वको पहिलो स्थायी डस्टबिन बन्ने तयारीमा छ। फिनल्याण्डको आणविक सुरक्षा एजेन्सीले यस महिना अन्तिम स्वीकृति दिने अपेक्षा गरिएको छ, जस पछि सञ्चालनको लागि इजाजत पत्र जारी गरिनेछ।
‘आशा छ कि हामी यस वर्षको अन्त्यसम्ममा वा अर्को वर्षको सुरुतिर यहाँ काम सुरु गर्नेछौं,’ आणविक प्लान्ट सञ्चालन गर्ने कम्पनी टिभीओका प्रमुख कार्यकारी फिलिप बोर्डारियरले साइन्स अलर्ट न्यूजलाई भने।
जमिन माथि, आणविक फोहोरका रडहरूलाई बाक्लो, खिया प्रतिरोधी तामाका कन्टेनरहरूमा बन्द गरिने छ। त्यसपछि यी कन्टेनरहरूलाई ४३३ मिटरको गहिराइमा तल झारिनेछ र सुरुङको भुइँमा खनेका प्वालहरूमा हालिने छ। यी प्वालहरूलाई ‘बेन्टोनाइट’ भनिने माटोले भरिनेछ, जुन एक प्राकृतिक खनिज हो, जुन भिजेको बेला सुन्निन्छ र बलियो छापको रूपमा काम गर्दछ। यो कन्टेनरमा ६ हजार ५०० टन युरेनियम फोहोर राख्ने क्षमता छ।
