काठमाडौँ । स्वस्थ रहन सन्तुलित आहार जत्तिकै सही प्रकारको खाने तेलको छनोट पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। केही प्रकारका तेल वा तिनको गलत प्रयोगले मुटुरोग, उच्च कोलेस्ट्रोल तथा अन्य स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढाउन सक्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार निम्न प्रकारका तेल वा बोसोयुक्त पदार्थको अत्यधिक प्रयोगबाट सावधानी अपनाउनु उपयुक्त हुन्छ।
१. वनस्पति घिउ
वनस्पति घिउमा ट्रान्स फ्याटको मात्रा धेरै हुन सक्छ। ट्रान्स फ्याटले खराब (एलडीएल) कोलेस्ट्रोल बढाउने र मुटुरोगको जोखिम बढाउने भएकाले यसको नियमित वा अत्यधिक सेवनबाट बच्न सुझाव दिइन्छ।
२. बारम्बार तताइएको तेल
एउटै तेललाई पटक–पटक तताएर प्रयोग गर्दा त्यसमा हानिकारक यौगिकहरू बन्न सक्छन्। यस्तो तेलको नियमित प्रयोगले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ, त्यसैले तेल पुनः प्रयोग नगर्नु राम्रो मानिन्छ।
३. पाम आयल
पाम आयल धेरैजसो प्रशोधित तथा प्याकेटबन्द खाद्य पदार्थमा प्रयोग गरिन्छ। यसको अत्यधिक सेवनले शरीरमा सन्तृप्त बोसोको मात्रा बढ्न सक्छ, जसले कोलेस्ट्रोल र मुटुसम्बन्धी समस्याको जोखिम बढाउन सक्छ।
४. भटमासको तेल
भटमासको तेलमा ओमेगा–६ फ्याटी एसिड पाइन्छ। सन्तुलित मात्रामा यसको सेवन सुरक्षित मानिए पनि अत्यधिक प्रयोग गर्दा शरीरमा ओमेगा–३ र ओमेगा–६ को असन्तुलन हुन सक्ने भएकाले विविध प्रकारका स्वस्थ तेल पालैपालो प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
५. अत्यधिक प्रशोधित (रिफाइन्ड) तेल
अत्यधिक प्रशोधित तेलको अत्यधिक प्रयोग पनि स्वास्थ्यका दृष्टिले उपयुक्त मानिँदैन। पोषणविद्हरूले सम्भव भएसम्म कम प्रशोधित र सन्तुलित मात्रामा विभिन्न स्वस्थ तेल प्रयोग गर्न सुझाव दिने गर्छन्।
स्वस्थ खानपानका लागि कुनै एक प्रकारको तेलमा मात्र निर्भर नहुने, तेल सीमित मात्रामा प्रयोग गर्ने, प्रशोधित तथा धेरै तारेका खानेकुरा कम खाने र सन्तुलित आहारसँगै नियमित व्यायाम गर्ने बानी अपनाउनु स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुन्छ।
