काठमाडौं, ४ भदौं । मनसुनको समयमा आँगनको हिलोले सबैलाई हैरानी दिन्छ तर घरभित्र हुने ओसिलोपन पनि उत्तिकै समस्यापूर्ण हुन्छ।
यसले गर्दा भान्सामा राखिएका मुख्य खाद्य वस्तुहरूमा—विशेष गरी चामलमा—कीरा (सिलसो) लाग्ने समस्या निम्तिन्छ। चामलको भाँडो दैनिक रूपमा खोलिने हुनाले त्यसमा ओस पस्छ र कीराहरू फस्टाउन सक्ने वातावरण बन्छ। यसबाहेक, यदि भाँडोको बिर्को राम्ररी बन्द गरिएको छैन वा त्यसमा पहिलेको पाकेको भात मिसिएको छ भने त कीराहरू अझ तीव्र गतिमा फैलिन सक्छन्। यसमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक छ किनभने चामल वा भातमा कीरा लागेपछि प्रायः त्यसलाई पूरै फाल्नुपर्ने हुन्छ, जसले गर्दा पैसा र मेहनत दुवै खेर जान्छ।
तपाईंलाई यो थाहा पाउँदा खुसी लाग्नेछ कि तपाईंले घरमै बसेर यो समस्याबाट बच्न सक्नुहुन्छ, यसका लागि तपाईंलाई केवल सही जानकारीको आवश्यकता पर्छ। आउनुहोस्, यससम्बन्धी विस्तृत जानकारी हेरौं।
यो समस्याबाट बच्न तपाईंले प्रायः सबैको भान्सामा पाइने तेजपत्ताको प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। तेजपत्ताको प्रयोगले मात्रै पनि चामलमा लाग्ने घुन, सिलसो वा कीराहरूलाई रोक्न सकिन्छ। तेजपत्तामा कडा र तीखो सुगन्ध हुन्छ, जुन कीरा फट्याङ्ग्रा तथा साना जीवहरूलाई मन पर्दैन् । त्यसैले चामल राखिएको भाँडोमा सुकेको तेजपत्ता राख्दा तिनको गन्धले यस्ता कीराहरूलाई टाढा राख्न मद्दत गर्छ।
यसका साथै, यो घरेलु उपाय अपनाउन निकै सजिलो छ । चामलको भाँडोमा ४ देखि ५ वटा सुकेका तेजपत्ता राख्नुहोस् र भाँडोलाई राम्ररी बन्द गर्नुहोस्। समयसँगै तेजपत्ताको सुगन्ध कम हुँदै जाने भएकाले हरेक २–३ महिनामा पुराना तेजपत्ता हटाएर तिनको ठाउँमा ताजा तेजपत्ता राख्नु उचित हुन्छ।
तेजपत्ताको प्रयोगका साथै केही थप सावधानी अपनाएमा चामललाई लामो समयसम्म सुरक्षित राख्न सकिन्छ। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा चामललाई सुख्खा र ओसिलोपन नभएको ठाउँमा भण्डारण गर्नु हो किनकि ओसिलोपन नै कीरा लाग्नुको मुख्य कारण हो। बाहिरी ओसिलोपन र कीराहरूलाई भित्र पस्नबाट रोक्नका लागि प्रयोग गरिने भाँडो हावा नछिर्ने वा एयरटाइट हुनुपर्छ।
यसका साथै, नयाँ चामल भण्डारण गर्दा यसलाई पहिलेको बाँकी पुरानो चामलसँग मिसाउनु हुँदैन । यदि पुरानो चामलमा पहिले नै किरा लागेको छ भने ती किराहरू नयाँ चामलमा पनि सर्न सक्छन्। तेजपत्ताका साथै लसुनका पोटी वा सुकेका रातो खुर्सानी पनि सोही तरिकाले भाँडोमा राख्न सकिन्छ किनकि यिनको कडा गन्धले किराहरूलाई टाढा राख्न मद्दत गर्छ।
