काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन्द्र शाह (बालेन) ले पदबाट राजीनामा दिएसँगै उनको राजनीतिक परिचय फेरिन लागेको छ। माघ ४ गते राजीनामा दिएपछि उनी अब महानगरका मेयर नरही राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेताका रूपमा सक्रिय हुनेछन्। आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्ने तयारीमा रहेका बालेनले आफ्नो पहिलो औपचारिक राजनीतिक यात्रा मधेसबाट सुरु गर्न लागेका छन्। महोत्तरी पुर्ख्यौली घर भएका उनी माघ ५ गते मधेस प्रदेशको राजधानी जनकपुर झर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
बालेन मधेस झर्ने तयारीसँगै मधेस केन्द्रित दल र नेकपा एमालेका नेताहरूमा एक प्रकारको बेचैनी देखिन थालेको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले बालेनलाई प्रधानमन्त्री उम्मेदवारको रूपमा अघि सारेको छ र “मधेसबाट पहिलो प्रधानमन्त्री” भन्ने नारासहित चुनावी अभियानको सुरुआत जनकपुरबाट गर्ने तयारी गरेको छ। झापा क्षेत्र नम्बर ५ बाट उम्मेदवार बन्ने चर्चा चलिरहेका बेला उनलाई महोत्तरीबाट पनि चुनाव लड्न सुझाव आइरहेका छन्।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार रास्वपालाई मधेसको समर्थन बिना बहुमत हासिल गर्न कठिन हुने भएकाले रणनीतिक रूपमा बालेनलाई मधेसमा उतारिएको हो। जनकपुरका प्राध्यापक तथा राजनीतिक विश्लेषक भोगेन्द्र झाका अनुसार मधेसले साथ नदिएसम्म सत्ता सम्भव नहुने बुझाइका कारण रास्वपाले बालेनलाई केन्द्रमा राखेर मधेसबाट चुनावी अभियान थालेको हो। बालेन स्वयं युवामाझ लोकप्रिय हुनुका साथै मधेसी समुदायका भएकाले मधेसको भावनात्मक समर्थन तान्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
बालेनको आगमनले मधेस केन्द्रित दलहरूलाई चुनौती थपिएको विश्लेषण गरिएको छ। कतिपय मधेसी नेता तथा एमालेका नेताहरूले बालेनको आलोचना गरिरहेका छन्। एमालेका नेता सरोज यादवले बालेनलाई मधेसले स्वीकार नगर्ने दाबी गरेका छन् भने जसपा नेपालका नेता जितेन्द्र यादवले संघीयता कमजोर हुने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। अर्कोतर्फ कांग्रेस नेता जीवनाथ चौधरीले बालेनको मधेस प्रवेशलाई स्वाभाविक राजनीतिक अधिकारको रूपमा हेर्नुपर्ने बताएका छन्।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी नेतृ ममता शर्माले बालेनको विरोध डरबाट प्रेरित भएको बताउँदै मधेसमा रास्वपा बलियो बन्दै गएको दाबी गरेकी छन्। उनका अनुसार बालेन मधेस पुगेपछि अझ प्रभावशाली बन्ने सम्भावना देखेर विरोध भइरहेको हो।
२०७९ सालको निर्वाचनमा मधेस प्रदेशमा रास्वपाको उपस्थिति सीमित देखिएको थियो। समानुपातिक र प्रत्यक्ष दुवैतर्फ पार्टीको मत प्रतिशत कम भएकाले यसपटक मधेसलाई केन्द्रमा राखेर संगठन विस्तार र जनसमर्थन बढाउने रणनीति अपनाइएको बुझिन्छ। यही कारण पार्टी सभापति रवि लामिछानेले बालेनलाई मधेसमा उतारेर चुनावी अभियानको सुरुआत गराएको अनुमान गरिएको छ।
राजनीतिक विश्लेषक ई. सत्यनारायण साहका अनुसार मधेस कुनै दल वा समुदायको मात्र नभई सम्पूर्ण नेपालीको साझा भूमि हो। बालेन मधेस गएर राष्ट्रिय राजनीतिमा अघि बढ्नु सकारात्मक संकेत भएको उनको धारणा छ। उनले मधेस केन्द्रित दलहरूको विरोध आफ्नो प्रभाव गुम्ने डरबाट आएको बताएका छन्।
समग्रमा, बालेन शाहको मधेस प्रवेशले आगामी निर्वाचनको राजनीतिक समीकरणलाई थप रोचक बनाउने देखिएको छ। समर्थन र विरोधबीच बालेनले मधेसमा कस्तो प्रभाव जमाउँछन् भन्ने कुरा आगामी दिनमा स्पष्ट हुँदै जानेछ।
