सञ्जय मिश्रा/रौतहट २१ असोज। हिन्दुहरूको महान् पर्व दसैँ–तिहार नजिकिँदै गर्दा पूर्वी चितवनमा नागरिकको सुरक्षा व्यवस्थालाई थप प्रभावकारी र प्रविधिमैत्री बनाउन प्रहरीले नयाँ प्रणाली कार्यान्वयनमा ल्याएको छ।
इलाका प्रहरी कार्यालय रत्ननगरले गस्ती तथा कार्यक्षेत्रमा खटिने प्रहरीको गतिविधि अभिलेख गर्न ‘बडी वन क्यामेरा’ प्रयोग सुरु गरेको हो। प्रहरीले प्रयोगमा ल्याएको यो प्रविधि पर्वका बेला हुने भीडभाड, सवारी चाप र सम्भावित सुरक्षा चुनौती व्यवस्थापनसँगै प्रहरीको कार्यसम्पादनलाई थप पारदर्शी बनाउने उद्देश्यसँग जोडिएको छ।
एभरेष्ट बैंकको सामाजिक उत्तरदायित्वअन्तर्गत प्राप्त सहयोगबाट प्रहरीलाई १५ थान अत्याधुनिक बडी वन क्यामेरा उपलब्ध गराइएको छ। त्यसैगरी प्रहरीका गस्ती सवारीसाधनमा फ्रन्ट–ब्याक क्यामेरा र जीपीएस ट्रयाकिङ प्रणाली समेत जडान गरिएको छ।
इलाका प्रहरी कार्यालय रत्ननगरका इन्स्पेक्टर शोभनविक्रम राणाका अनुसार बडी क्यामेरामार्फत कार्यक्षेत्रमा खटिएका प्रहरीको गतिविधि अभिलेखीकरण हुनेछ। कुनै घटना, विवाद वा प्रहरी–नागरिकबीचको अवस्थाबारे प्रश्न उठेमा अभिलेखले वास्तविकता बुझ्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
पर्वमा बढ्ने भीडसँगै सुरक्षा चुनौती
दसैँ–तिहार नेपाली समाजमा सबैभन्दा बढी चहलपहल हुने समय हो। पर्वका बेला बजारमा किनमेल गर्नेको संख्या बढ्छ, सार्वजनिक तथा निजी सवारीसाधनको आवागमन बाक्लिन्छ र घर फर्किने तथा घुम्न निस्कने मानिसको संख्या पनि उल्लेख्य हुन्छ।
यस्तो समयमा चोरी, लुटपाट, झैझगडा, सवारी दुर्घटना, मादक पदार्थ सेवनबाट हुने घटना तथा भीड व्यवस्थापन प्रहरीका लागि प्रमुख चुनौती बन्न सक्छन्।
पूर्वी चितवनका रत्ननगर, टाँडी, पर्सा बजारलगायतका क्षेत्रमा पर्वको समयमा बजार र सडकमा बढ्ने चापलाई व्यवस्थित गर्न प्रहरीको नियमित गस्ती महत्वपूर्ण हुन्छ। यही गस्तीलाई प्रविधिसँग जोडेर प्रहरीले सुरक्षा व्यवस्थापनलाई थप व्यवस्थित गर्न खोजेको देखिन्छ।
प्रहरी कहाँ पुग्यो भन्ने पनि अब अभिलेखमा
सवारीसाधनमा जडान गरिएको जीपीएस ट्रयाकिङ प्रणालीले प्रहरीको गस्तीलाई थप व्यवस्थित बनाउन सक्नेछ। कुन क्षेत्रमा प्रहरी टोली परिचालित छ भन्ने जानकारी राख्न तथा आवश्यक परेको स्थानमा नजिकको टोली परिचालन गर्न यसले सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। त्यस्तै, सवारीसाधनको अगाडि र पछाडिको दृश्य रेकर्ड गर्ने क्यामेराले गस्तीका क्रममा भएका गतिविधिको अभिलेख राख्नेछ।
यसको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको प्रहरीको जवाफदेहिता हो। बडी क्यामेरा प्रयोग भएपछि प्रहरी कर्मचारी र नागरिकबीच हुने प्रत्यक्ष सम्पर्क अभिलेखमा रहने भएकाले घटना वा विवादको अवस्थामा तथ्य पत्ता लगाउन सहज हुन सक्छ।
यसले प्रहरीलाई मात्र निगरानीमा राख्ने होइन, नागरिकसँगको व्यवहार र प्रहरीमाथि लाग्ने आरोप दुवैलाई तथ्यका आधारमा परीक्षण गर्ने वातावरण बनाउन सक्छ।
पूर्वी चितवनमा दसैँ–तिहारको समयमा सुरक्षा व्यवस्थालाई प्रविधिसँग जोड्नु त्यसैले एउटा उपकरण थप्नु मात्र होइन, प्रहरीको गस्तीलाई प्रमाणमा आधारित, पारदर्शी र जवाफदेही बनाउने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
रत्ननगर प्रहरीले सुरु गरेको बडी क्यामेरा, सवारी क्यामेरा र जीपीएस प्रणालीको प्रभावकारिता पनि अब यही पर्वमा हुने वास्तविक परिचालनबाट देखिनेछ—प्रविधि कति आधुनिक छ भन्दा पनि त्यसले नागरिकलाई कति सुरक्षित र प्रहरीलाई कति जवाफदेही बनाउँछ भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुनेछ।
