काठमाडौं । अब मात्र ५१ वर्षपछि चन्द्रमामा मानव बस्ती बन्नेछ । त्यहाँ मानिसले सन्तान जन्माउन सक्नेछन्। अर्थात् सन् २०७५ सम्ममा यस्तो हुनेछ ।
अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिकहरुको समूहले यस्तो अनुमान गरेको हो । यो समूहको विश्वासअनुसार नील आर्मस्ट्रङ अन्तर्राष्ट्रिय लुनार बेस चन्द्रमाको दक्षिण ध्रुवको दक्षिणपश्चिममा अवस्थित ह्यान्सेन क्रेटरमा अवस्थित हुनेछ। यो क्रेटर चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवबाट ३० किलोमिटर टाढा छ।
यहाँ, चिनियाँ विद्युतीय इन्जिनियर लिउ मी र अमेरिकी खगोलशास्त्री डेभिड स्कट चौथो प्रेसराइज्ड फ्युल सेलद्वारा संचालित ६ पाङ्ग्रे लुनार कारमा घुम्नेछन्। तिनीहरूले भ्रमण गर्ने क्षेत्र ह्यान्सेन क्रेटर हुनेछ। किनभने यात्रासँगै उनीहरूले त्यहाँको अन्तर्राष्ट्रिय लुनार बेसको पनि ख्याल राख्नुपर्नेछ। यसलाई यहाँ चालु अवस्थामा कायम राख्नुपर्छ पृथ्वीसँग सम्पर्क कायम राख्नुपर्छ।
लुनार क्रेटर रेडियो टेलिस्कोप यस चन्द्र आधारबाट ५० किलोमिटर टाढा शेकलटन क्रेटरमा निर्माण गरिनेछ। जसले अन्तरिक्ष, चन्द्रमा र पृथ्वीबीच सञ्चार स्थापना गर्नेछ । शेकलटन क्रेटरको दृश्य अफ्रिकाको पहाडी क्षेत्रहरू जस्तै देखिन्छ। यति मात्र होइन, त्यहाँ धेरै गोलाकार क्याम्पहरू हुनेछन् जसमा हरितगृह ग्यासहरू उत्पादन हुनेछन्।
सौर्य ऊर्जामा चल्ने थ्रीडी प्रिन्टिङ रोबोट हुनेछ । जसले यी शिविरहरू वरिपरि इन्फ्लेटेबल मोड्युलहरू सिर्जना गर्नेछ। ताकि यी शिविरहरूलाई साना उल्कापिण्ड र विकिरणबाट जोगाउन सकिन्छ। यसबाट थोरै दूरीमा सोलार प्यानल जडान गरिनेछ । ताकि चन्द्रमा आधारमा जीवन बचाउने उपकरणहरूले बिजुली प्राप्त गर्न सकून्। साथै, ताररहित प्रणाली चलाउन सकिन्छ।
विज्ञहरूको विश्वास अनुसार अर्को ५० वर्ष भित्र मानवले चन्द्रमामा चन्द्र स्टेशन निर्माण गर्नेछ। जहाँ अन्तरिक्ष यात्रीहरू निरन्तर रहनेछन्। वा तिनीहरू कम समयमा आउने र जानेछन्। सबैभन्दा महत्वपूर्ण सम्भावना भनेको सन् २०७५ मा चन्द्रमामा मानिसले सन्तान जन्माउन सक्नेछ । ती बच्चा पृथ्वीको काखमा नपरिकन बाँच्ने पहिलो मानव प्रजाति हुनेछन्।
इटालीका अन्तरिक्ष नीति सल्लाहकार ज्युसेप रिबाल्डीले चन्द्रमामा मानव बस्ती निर्माण हुने दिन टाढा नभएको बताएका छन् । रिबाल्डीले सन् १९६० को दशकमा चन्द्रमा राजनीतिक लक्ष्य भएको बताए । त्यतिबेला अमेरिका र सोभियत संघबीच प्रतिस्पर्धा चलिरहेको थियो । तर जब अमेरिका पुग्यो, धेरै आशा जगायो । धेरै नयाँ विचार आउन थाले। अहिले नयाँ प्रविधि आएको छ । नयाँ गाडीहरु आएका छन् ।
१९६९ र १९७२ को बीच, चन्द्रमामा छवटा चालक दल मिशनहरू पठाइयो। १२ अमेरिकी अन्तरिक्ष यात्रीहरू चन्द्रमामा हिँडे। उनीहरुले त्यहाँबाट ३८० किलो माटो र ढुङ्गाको नमूना ल्याएका थिए । जसको अध्ययन भइरहेको छ । सन् २०१२ मा भारतको चन्द्रयान-१ ले चन्द्रमामा बरफको पानी फेला पारेको थियो। त्यो पनि घामको किरण नपुगेको क्षेत्रमा । त्यहाँ यति धेरै बरफ पानी उपलब्ध छ कि मानिसहरूले धेरै वर्षसम्म प्रयोग गर्न सक्छन्।
चन्द्रमामा पानीको खोजले स्थायी मानव बस्ती वा आधार निर्माण गर्ने विचारलाई बलियो बनायो। मानिसहरूले चन्द्रमाको खाडलहरूमा आफ्नो बस्ती निर्माण गर्नेछ जहाँ हिउँ पानी छ। वा यसको वरिपरि ताकि आधार पानी प्रयोग गरेर सञ्चालन गर्न बाँच्न सकिन्छ । रिबाल्डीले चन्द्रमामा पानी फेला पार्नु भनेको अन्तरिक्षमा सुन फेला पारेजस्तै भएको बताए ।
रिबाल्डी भन्छन्, ‘त्यहाँ पानी भेटिएमा त्यसबाट अक्सिजन बनाउन सकिन्छ । रकेटको लागि इन्धन बनाउन सकिन्छ। अहिले देशका अन्तरिक्ष एजेन्सी मात्र होइन निजी कम्पनीले पनि यो काममा सहयोग गरिरहेका छन् । उनीहरूसँग चन्द्रमाको बारेमा आफ्नै परियोजनाहरू छन्। चन्द्रमामा ल्यान्डर र रोभर पठाउने दौड भइरहेको छ, ताकि थप प्रयोग गर्न सकियोस्।’
अमेरिका, सोभियत संघ र भारतपछि चीन पनि २०१३ मा यो दौडमा सामेल भएको थियो । पहिलो युटु रोभर र त्यसपछि युटु-२ चन्द्रमाको अँध्यारो भागमा पठाइएको थियो। सन् २०२३ मा भारतले दक्षिण ध्रुव नजिक चन्द्रयान-३ पठाएर इतिहास रच्यो। विक्रम ल्यान्डर र प्रज्ञान रोभरले धेरै प्रयोग गरे। त्यहाँ पानी रहेको पनि बताए ।
अब जापान आफ्नो स्लिम मिसनका साथ चन्द्रमामा अवतरण गर्न लागेको छ । स्लिमले दुई दिनपछि जनवरी १९ मा चन्द्रमामा अवतरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । यदि सबै कुरा ठीक भयो भने, यी सबै देशहरू मिलेर चन्द्रमामा स्थायी मानव बस्ती वा आधार बनाउनेछन्। यो ठ्याक्कै अन्टार्कटिकामा धेरै देशहरूको आधार शिविरहरू जस्तै हुनेछ। जहाँ उनीहरूले निरन्तर प्रयोग गरिरहेका छन् ।
