काठमाडौँ । संसारमा जम्मा ७ वटा महादेश छन् भनेर हामीले सानैदेखि पढ्दै आएका छौं तर अहिले यो सिद्धान्त गलत भएको छ ।
भूवैज्ञानिकहरूले विश्वको आठौं महादेश पत्ता लगाएका छन् । यसको नाम जील्याण्डिया वा Te Riu-a-Maui हो । यो महाद्वीप लगभग ३७५ वर्ष पहिले अवस्थित थियो । Phys.org का अनुसार अनुसन्धानकर्ताहरूले समुद्रको सतहमा रहेका चट्टानका नमूनाहरू अध्ययन गरेपछि यो जानकारी दिएको हो ।
बीबीसीका अनुसार जील्यान्डिया करिब ५० लाख वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको थियो । यो अफ्रिकी देश मेडागास्कर (५८६,८८४ वर्ग किलोमिटर) भन्दा ६ गुणा ठूलो थियो । यो संसारको सबैभन्दा सानो र साँघुरो महादेश हो । न्युजिल्याण्डको क्राउन रिसर्च इन्स्टिच्युटका भूवैज्ञानिक एन्डी टुलोच यस महाद्वीप पत्ता लगाउने टोलीका सदस्य थिए ।
एन्डीले यस महादेशको करिब ९४ प्रतिशत पानीले ढाकेको बताए । हाल पृथ्वीमा न्युजिल्यान्ड जस्ता केही टापुहरू मात्र छन् । वैज्ञानिकहरूका अनुसार जील्यान्डिया पहिले सुपरमहाद्वीप गोन्डवानाको हिस्सा थियो । यो लगभग ५५० मिलियन वर्ष पहिले बनेको थियो र दक्षिणी गोलार्ध को सम्पूर्ण क्षेत्र यसको हिस्सा थियो । गोन्डवाना एउटै महाद्वीप हो जसले अन्य महाद्वीपहरू तोडेर बनेको थियो ।
जील्यान्डिया १०५ मिलियन वर्ष पहिले गोन्डवानाबाट अलग हुन थालेको थियो । एकातिर फुटेर अर्कोतिर समुन्द्रमा मिल्यो । वैज्ञानिकहरूले सन् २०१७ मा पहिलो पटक जील्यान्डिया महादेश पत्ता लगाएका थिए । तर, मिडिया रिपोर्टका अनुसार वैज्ञानिकहरूले सन् १९९५ देखि यसको खोजी सुरु गरेका थिए ।
जील्याण्डिया महाद्वीपको अस्तित्व पहिलो पटक १६४२ मा प्रकट भएको थियो, जब एक डच व्यापारी र नाविक एबेल तासमान ग्रेट साउथर्न, यो महाद्वीप पत्ता लगाउन निस्किए । न्युजिल्यान्डको साउथ आइल्याण्ड पुगेपछि स्थानीयले वरपरको जानकारी दिए । यससँगै उनले जील्याण्डियाको बारेमा पनि थाहा पाए । यद्यपि, यो महाद्वीप पत्ता लगाउन वर्षौं लाग्यो ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले जील्यान्डियाका महाद्वीपहरूमा सामान्यतया पाइने ४ विशेषताहरू परीक्षण गरेका छन् । यसमा वरपरको क्षेत्रबाट यसको उचाइ, विशेष भौगोलिक संरचना, स्थिर क्षेत्र, समुन्द्रको नियमित भुइँ (सतह) भन्दा मोटो क्रस्ट जस्ता मापदण्डहरू समावेश थिए ।
Phys.org का अनुसार चट्टानको नमूनाहरूको अध्ययनले पश्चिम अन्टार्कटिकामा एउटा ढाँचा प्रकट गरेको छ जसले न्यूजील्याण्डको पश्चिमी तटमा क्याम्पबेल पठार नजिकैको सबडक्शन क्षेत्रलाई संकेत गर्दछ ।
यद्यपि, अनुसन्धानकर्ताहरूले त्यस क्षेत्रमा चुम्बकीय विसंगतिहरू फेला पारेनन् । नयाँ नक्साले जील्याण्डिया महादेशको चुम्बकीय चाप अक्षको स्थान मात्र देखाउँदैन तर अन्य प्रमुख भौगोलिक विशेषताहरू पनि देखाउँछ ।
