काठमाडौँ । कम उमेरमै कपाल फुल्ने समस्या (प्रिम्याच्योर ग्रेइङ) अहिले धेरै मानिसमा देखिन थालेको छ। स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार उमेरभन्दा अगावै कपाल सेतो हुनुमा वंशाणुगत गुण, पोषणको कमी, तनाव तथा अस्वस्थ जीवनशैली प्रमुख कारण हुन्।
कपालको प्राकृतिक कालो रङ मेलानिन नामक रङद्रव्यका कारण हुन्छ। जब मेलानिन उत्पादन कम हुन थाल्छ, कपाल सेतो वा खैरो देखिन थाल्छ। सामान्यतया यो प्रक्रिया ३०–४० वर्षपछि सुरु हुन्छ, तर कम उमेरमै भए त्यसलाई प्रिम्याच्योर ग्रेइङ भनिन्छ।
कम उमेरमै कपाल फुल्ने प्रमुख कारण
वंशाणुगत (जेनेटिक) प्रभाव
धुम्रपान
लगातार तनाव र चिन्ता
भिटामिन बी१२, डी, आइरन, जिंक, कपर र फोलेटको कमी
थाइराइड तथा केही अटोइम्युन रोग
अत्यधिक घाम (यूभी किरण) र प्रदूषण
अस्वस्थ खानपान तथा निद्राको कमी
कपाल स्वस्थ राख्न के गर्ने ?
प्रोटिनयुक्त तथा सन्तुलित आहार खाने
दूध, दही, हरियो सागसब्जी, दाल, गेडागुडी, फलफूल, अण्डा र माछा नियमित खाने
दैनिक ७–९ घण्टा सुत्ने
नियमित व्यायाम गर्ने
तनाव नियन्त्रणका लागि योग वा ध्यान गर्ने
धुम्रपान नगर्ने
कपाललाई अत्यधिक केमिकल र हिट स्टाइलिङबाट जोगाउने
पर्याप्त पानी पिउने र स्क्याल्प सफा राख्ने
फुलेको कपाल फेरि कालो हुन्छ ?
सामान्यतया पूर्ण रूपमा फुलेको कपाल फेरि कालो हुँदैन। तर यदि भिटामिन बी१२, आइरनको कमी वा थाइराइडजस्ता स्वास्थ्य समस्याका कारण कपाल फुलेको हो भने, उपचारपछि केही अवस्थामा सुधार देखिन सक्छ।
केही सामान्य भ्रम
फुलेको कपाल उखेल्दा धेरै सेता कपाल आउँछन् ?
होइन। एउटा कपाल उखेल्दा त्यसको ठाउँमा धेरै सेता कपाल पलाउँदैनन्। तर बारम्बार उखेल्दा कपालको जरा कमजोर हुन सक्छ।
हेयर कलरले कपाल चाँडै फुल्छ ?
प्रत्यक्ष रूपमा हुँदैन। तर बारम्बार केमिकलयुक्त हेयर कलर वा ब्लिच प्रयोग गर्दा कपाल कमजोर र क्षतिग्रस्त हुन सक्छ।
कहिले चिकित्सकको सल्लाह लिने ?
यी लक्षण देखिएमा चिकित्सकसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ:
कम उमेरमै अचानक धेरै कपाल फुल्न थालेमा
कपाल फुल्नुका साथै अत्यधिक झर्न थालेमा
अत्यधिक थकान, कमजोरी वा तौलमा असामान्य परिवर्तन भएमा
छालामा सेता दाग देखिन थालेमा
अत्यधिक जाडो वा गर्मी महसुस हुन थालेमा
परिवारमा थाइराइड वा अटोइम्युन रोगको इतिहास भएमा
समयअगावै कपाल फुल्ने समस्या धेरैजसो अवस्थामा गम्भीर रोगको संकेत नहुन सक्छ। तर स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु, सन्तुलित आहार खानु र आवश्यक परे स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु यसको व्यवस्थापनका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
