काठमाडौं । मधुमेह भएका व्यक्तिले खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। विशेषगरी गुलियो खानेकुरा र फलफूलका विषयमा धेरैलाई कुन खाने, कुन नखाने भन्ने अन्योल हुने गर्छ।
धेरै गुलियो खाँदैमा मात्र मधुमेह हुन्छ भन्ने हुँदैन। मधुमेहको जोखिममा आनुवंशिक अवस्था, शरीरको मेटाबोलिजम, शारीरिक गतिविधि, तौल तथा खानपानलगायत विभिन्न पक्षले भूमिका खेल्छन्। तर मधुमेह वा प्रि–डायबिटिज भएका व्यक्तिले थप चिनी तथा अत्यधिक गुलियो खानेकुरा नियन्त्रण गर्नु आवश्यक हुन्छ।
मधुमेहमा कुन फलफूल खान सकिन्छ?
मधुमेह भएका व्यक्तिले फलफूल खान सक्छन्। फलफूल छनोट गर्दा त्यसमा रहेको कार्बोहाइड्रेटको मात्रा, ग्लाइसेमिक इन्डेक्स (GI) र खाने परिमाणमा ध्यान दिनुपर्छ।
अम्बा, नासपाती, स्ट्रबेरी, स्याउलगायत कम वा मध्यम ग्लाइसेमिक इन्डेक्स भएका फलफूललाई सामान्यतया उचित परिमाणमा खान सकिन्छ। तर फलफूलको प्रभाव व्यक्तिको रक्तशर्करा नियन्त्रण र खाने मात्राअनुसार फरक हुन सक्छ।
फलफूलको जुसभन्दा सिङ्गै फल खानु उपयुक्त हुन्छ। सिङ्गै फलमा फाइबर हुने भएकाले जुसको तुलनामा रक्तशर्करा छिटो बढ्ने सम्भावना कम हुन्छ। त्यसैले मधुमेह भएका व्यक्तिले नियमित रूपमा फलफूलको जुस सेवन गर्नुको सट्टा सिङ्गै फल खानु राम्रो हुन्छ।
रक्तशर्करा नियन्त्रणमा रहेको अवस्थामा गुलियो स्वाद भएका फलफूल पनि पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुपर्ने हुँदैन। तर मात्रा नियन्त्रण र व्यक्तिगत स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार चिकित्सक वा पोषणविद्को सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ।
मह र सख्खर चिनीभन्दा सुरक्षित छन्?
मह र सख्खर (गुँड) लाई चिनीभन्दा स्वस्थ विकल्प मान्ने गरिन्छ। तर मधुमेह भएका व्यक्तिका लागि यी पनि चिनीका स्रोत नै हुन्।
महमा पनि पर्याप्त मात्रामा चिनी हुन्छ भने सख्खरमा पनि सुगर पाइन्छ। त्यसैले मधुमेह भएका व्यक्तिले मह वा सख्खरलाई चिनीको सुरक्षित विकल्प ठानेर धेरै सेवन गर्नु हुँदैन।
गुलियो खाने इच्छा कसरी कम गर्ने?
मधुमेह भएका व्यक्तिमा गुलियो खाने इच्छा हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा खानामा पर्याप्त प्रोटिन र फाइबर समावेश गर्दा लामो समयसम्म पेट भरिएको महसुस हुन सक्छ।
तर मधुमेह नियन्त्रणका लागि केवल एउटा खानेकुरा वा फलफूलमा निर्भर हुनु हुँदैन। नियमित शारीरिक गतिविधि, सन्तुलित आहार, रक्तशर्कराको नियमित जाँच तथा चिकित्सकको सल्लाहअनुसार औषधि सेवन पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
