न्युयोर्क । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच भएको शिखर वार्तामा व्यापार, प्रविधि, ताइवान र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) लगायतका विषयमा छलफल भएको छ।
चीनले अमेरिकाले आफ्नो आर्थिक तथा प्राविधिक विस्तारमा अवरोध सिर्जना गरिरहेको मान्दै आएको छ। विशेषगरी व्यापार शुल्क, दुर्लभ खनिज, उन्नत चिप्समा पहुँच र ताइवानसँग सम्बन्धित विषय दुई देशबीचका प्रमुख विवादका रूपमा रहँदै आएका छन्।
वार्तापछि दुई देशबीच जारी व्यापारिक तनाव कम गर्ने उद्देश्यले भएको युद्धविराम केही समयका लागि लम्ब्याइएको छ। चीनले भने युद्धविराम कम्तीमा एक वर्षका लागि लम्ब्याउने अपेक्षा गरेको थियो।
यससँगै अमेरिकी शुल्क, दुर्लभ खनिज आपूर्ति तथा उन्नत अमेरिकी चिप्समा चीनको पहुँचजस्ता विषय आगामी वार्तामा पनि छलफल हुने भएका छन्। दीर्घकालीन सहमति अघि दुवै पक्षले आफ्ना प्रतिबद्धता कार्यान्वयन गर्ने विषयलाई महत्त्व दिएको देखिन्छ।
चीनको घरेलु अर्थतन्त्र पनि चुनौतीमा
चीनका लागि घरेलु अर्थतन्त्र अर्को महत्वपूर्ण चुनौतीका रूपमा रहेको छ। चीनले विश्व बजारमा ठूलो मात्रामा वस्तु निर्यात गरिरहेको भए पनि घरेलु उपभोग अपेक्षाकृत कमजोर रहेको बताइन्छ।
युवाको रोजगारी, घरजग्गा क्षेत्रको गिरावट र उपभोक्ता खर्चमा देखिएको सुस्तताले चिनियाँ अर्थतन्त्रमा दबाब सिर्जना गरेको छ। चीनको आर्थिक वृद्धिका लागि विदेशी बजारमा पहुँच महत्वपूर्ण भएकाले अमेरिकासँगको व्यापारिक सम्बन्धलाई स्थिर राख्नु बेइजिङका लागि महत्वपूर्ण विषय बनेको छ।
ताइवान चीनको ‘रेड लाइन’
ताइवानको विषयमा चीनले आफ्नो पुरानै धारणा दोहोर्याएको छ। ताइवानलाई अमेरिकी हतियार बिक्री तथा सुरक्षा सहयोगलाई बेइजिङले संवेदनशील विषयका रूपमा लिँदै आएको छ।
अमेरिकी कानुनअनुसार स्वशासित ताइवानलाई आफ्नो रक्षा गर्न आवश्यक साधन उपलब्ध गराउने नीति अमेरिकाको छ। यही विषयलाई लिएर अमेरिका र चीनबीच लामो समयदेखि मतभेद रहँदै आएको छ।
ट्रम्प प्रशासनले ताइवानका लागि प्रस्तावित हतियार बिक्रीसम्बन्धी निर्णयलाई चीनसँगको वार्ताको सन्दर्भमा प्रयोग गर्न सकिने संकेत दिएको थियो। शिखर वार्तामा पनि ताइवानको विषय उठे पनि यसबारे कुनै नयाँ ठोस सहमति सार्वजनिक भएको छैन।
एआईबारे पनि छलफल
सी र ट्रम्पबीच कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सम्बन्धमा पनि छलफल भएको छ। एआईको तीव्र विकास र यससँग जोडिएका सुरक्षा जोखिमबारे विश्वव्यापी बहस भइरहेका बेला दुई नेताबीच यो विषय उठेको हो।
सीले एआई मानव नियन्त्रणमा रहनुपर्ने विषयमा जोड दिएको बताइएको छ। यद्यपि एआईको सुरक्षा तथा नियमनसम्बन्धी कुनै ठोस सम्झौता भएको स्पष्ट विवरण सार्वजनिक भएको छैन।
अमेरिकामा केही प्रविधि कम्पनीका अधिकारीहरूले एआई विकासको गति र सम्भावित जोखिमबारे थप सावधानी अपनाउनुपर्ने धारणा राख्दै आएका छन्। ट्रम्पले भने एआईका कारण मानव जातिको अस्तित्व नै संकटमा पर्न सक्ने दाबीलाई यसअघि खारेज गर्दै आएका छन्।
अमेरिकामा फेरि ‘पाण्डा कूटनीति’
शिखर वार्ताको अर्को चर्चित विषय चीनले अमेरिकालाई पाण्डा पठाउने घोषणा हो। चीनले पिङ पिङ र फु शुआङ नामका दुई पाण्डा अमेरिकातर्फ पठाउने तयारी गरेको बताइएको छ।
पाण्डालाई चीनले लामो समयदेखि कूटनीतिक सम्बन्ध सुधारका लागि प्रयोग गर्दै आएको छ। नयाँ पाण्डा अमेरिकामा पठाउने निर्णयलाई दुई देशबीचको सम्बन्धमा सांस्कृतिक तथा कूटनीतिक आदानप्रदानको एउटा संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
भव्य स्वागत र कूटनीतिक सन्देश
शिखर वार्ताका क्रममा ट्रम्पले सीलाई औपचारिक तथा भव्य स्वागत गरेका थिए। विमानस्थलमा ट्रम्पले व्यक्तिगत रूपमा स्वागत गर्नुका साथै राजकीय रात्रिभोजको आयोजना गरिएको थियो।
चिनियाँ पक्षले यस्ता दृश्यात्मक पक्षलाई पनि कूटनीतिक सम्बन्धको संकेतका रूपमा महत्त्व दिने गरेको छ। चिनियाँ सामाजिक सञ्जालमा दुई नेताको भेटसँग सम्बन्धित विभिन्न सामग्री र मिमसमेत चर्चामा आएका छन्।
तर औपचारिक स्वागत र मैत्रीपूर्ण अभिव्यक्तिका बाबजुद अमेरिका र चीनबीच व्यापार, प्रविधि, ताइवान तथा विश्वव्यापी प्रभावका विषयमा रहेका रणनीतिक मतभेद भने कायमै छन्।
शिखर वार्ताले तत्कालका लागि दुई देशबीचको व्यापारिक तनाव व्यवस्थापन गर्न केही आधार तयार गरे पनि दीर्घकालीन सम्बन्ध र प्रतिस्पर्धाका प्रमुख विषयमा थप वार्ता आवश्यक देखिएको छ।
