काठमाडाैं, २२ असाेज । भारतीय सिनेमाका दिग्गज अभिनेता नाना पाटेकर (वास्तविक नाम: विश्वनाथ पाटेकर) आफ्नो सशक्त अभिनय शैली, तिखो संवाद प्रस्तुति र अत्यन्तै सादा जीवनशैलीका लागि चिनिन्छन्। जसकाे अाज हृदयघातका कारण निधन भएकाे छ। उनको जीवन सङ्घर्ष, समर्पण र सामाजिक उत्तरदायित्वको एउटा अनौठो कथा हो।
बाल्यकालमा बुबाको व्यापारमा ठूलो घाटा भएपछि उनको परिवारको आर्थिक स्थिति अत्यन्तै बिग्रिएको थियो। नाना पाटेकरले मात्र १३ वर्षको उमेरमा गुजारा चलाउनका लागि मुम्बईका सडकहरूमा फिल्मका पोस्टर टाँस्ने र सडक पेन्ट गर्ने काम गरे, जसबापत उहाँले महिनाको करिब ३५ रुपैयाँ र एक छाक खाना पाउँथे। आफ्नो पढाइ र रङ्गमञ्च (थिएटर) का सुरुआती दिनहरूमा उहाँले अक्सर भोकमरी र कडा अभावको सामना गर्नुपर्यो।
सन् १९९१ मा आएको आफ्नो फिल्म ‘प्रहार’मा सैनिकको भूमिका उत्कृष्ट ढङ्गले निभाउनका लागि उहाँले मराठा लाइट इन्फ्यान्ट्रीसँग करिब तीन महिनाभन्दा बढी कडा सैन्य तालिम लिएका थिए। सन् १९९९ को कारगिल युद्धका क्रममा उहाँ केवल एक अभिनेताका रूपमा मात्र नभई सेनाको हौसला बढाउन आफैँ अग्रिम मोर्चा (सिमाना) मा पुगेका थिए। उनले टेरिटोरियल आर्मीमा मानार्थ अधिकृतका रूपमा समेत सेवा दिएका छन्।
उनले मराठी थिएटरबाट आफ्नो करिअरको सुरुआत गरेका हुन । र सन् १९७८ मा ‘गमन’ फिल्मबाट हिन्दी सिनेमामा पहिलाे पटक देखिएका हुन । परिन्दा (१९८९), क्रान्तिवीर (१९९४), अग्निसाक्षी, अपहरण, अब तक छप्पन र वेलकम जस्ता फिल्महरूमा उनको अभिनयको धेरै प्रशंसा गरियो। नाना पाटेकर भारतीय सिनेमाका एकमात्र यस्ता अभिनेता हुन्, जसले फिल्मफेयर पुरस्कारका तीनवटै मुख्य विधा, उत्कृष्ट अभिनेता (क्रान्तिवीर), उत्कृष्ट सहायक अभिनेता (परिन्दा) र उत्कृष्ट खलनायक (अग्निसाक्षी तथा अपहरण) मा जित हासिल गरेका छन्। उनलाई भारत सरकारद्वारा ‘पद्म श्री’बाट पनि सम्मानित गरिसकिएको छ।
करोडौँ रुपैयाँ कमाउने र अपार प्रसिद्धि कमाएका बाबजुद उनी वर्षौंसम्म मुम्बईमा १ बिएचकेको एउटा साधारण फ्ल्याटमा बस्थे। उनी सधैँ तडकभडक, बडीगार्ड र विलासी जीवनशैलीबाट टाढा रहन मन पराउँथे । महाराष्ट्रमा खडेरीका कारण जब किसानहरूको आत्महत्याको घटना बढे पछि उनले सन् २०१५ मा अभिनेता मकरन्द अनासपुरेसँग मिलेर ‘नाम फाउन्डेसन’को सुरुआत गरे । यसका माध्यमबाट उनले खडेरीग्रस्त क्षेत्रका किसान र तिनका परिवारलाई करोडौँ रुपैयाँको आर्थिक सहायता दिए र गाउँहरूमा जल संरक्षणको काम गराए ।
नाना पाटेकर एक उत्कृष्ट सेफ पनि हुन्। उहाँलाई आफ्ना साथीहरू र फिल्मका क्रू टोलीका लागि आफैँ खाना पकाएर खुवाउने ठूलो सोख छ। आफ्ना फिल्महरूमा उनी अक्सर कुनै पनि स्टन्ट डबल (डुप्लिकेट) बिना नै आफैँ जोखिमपूर्ण एक्सन दृश्यहरू सुट गर्थे । उनी आफ्नो स्पष्टवादिताका लागि चिनिन्छन र कुनै पनि गलत विषयमा खुलेर आफ्नो धारणा राख्छन् । नाना पाटेकर पर्दामा एक उत्कृष्ट कलाकार मात्र रहेनन्, बरु वास्तविक जीवनमा पनि आफ्नो उदारता र सादगीले गर्दा मानिसहरूको दिलमा एक ‘रियल हिरो’ बनेका छन्।
