काठमाडौँ – नेपाली संस्कृतिमा तुलसीको स्थानलाई धेरै पवित्र र महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। तुलसी केवल एक बोट मात्र होइन, यसलाई देवीको रूपमा पनि सम्मान गरिन्छ।
भगवान विष्णुलाई धेरै प्रिय भएकोले यसलाई ‘विष्णुप्रिया’ पनि भनिन्छ। घरमा तुलसीको बोट हुनु धार्मिक दृष्टिकोणबाट मात्र शुभ हुँदैन, वैज्ञानिक र स्वास्थ्यको दृष्टिकोणबाट पनि लाभदायक मानिन्छ।
धार्मिक महत्व
तुलसी पूजाको विशेष महत्व छ। विशेष गरी हरेक मंगलबार र कार्तिक महिनामा तुलसीको पूजा गर्नाले पाप नष्ट हुन्छ र सुख-समृद्धि प्राप्त हुन्छ। तुलसी विवाह (तुलसी-शालिग्राम विवाह) पनि हिन्दू परम्पराको एक विशेष पर्व हो, जुन धार्मिक तथा पारिवारिक सुख र शान्तिको लागि मनाइन्छ। तुलसीको नियमित पूजा गर्नाले लक्ष्मीको आशीर्वाद प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
स्वास्थ्य लाभ
आयुर्वेदमा तुलसीलाई ‘जडीबुटीकी रानी’ भनिएको छ। यसको पातको सेवनले चिसो, खोकी, ज्वरो र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगबाट राहत मिल्छ। तुलसीमा एन्टिब्याक्टेरियल, एन्टिभाइरल र एन्टिअक्सिडेन्ट गुण पाइन्छ, जसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ। हरेक दिन ४-५ वटा तुलसीको पात चपाउनाले शरीरमा ऊर्जा कायम राख्न मद्दत गर्छ र धेरै रोगहरूबाट बच्न सकिन्छ।
वास्तुकला र वातावरणमा योगदान
वास्तुशास्त्र अनुसार घरको उत्तर-पूर्व दिशामा तुलसीको बोट रोप्दा नकारात्मक ऊर्जा हट्छ। तुलसीले हावा शुद्ध पार्न र वातावरणलाई सकारात्मक राख्न पनि मद्दत गर्छ। तुलसीले अक्सिजनको मात्रा बढाउन मद्दत गर्छ, जसले घरको वातावरणलाई शुद्ध र ताजा राख्छ।
