किन्नु अघि यसरी चिन्नुहोस, सफा र स्वादिलो खरबुजा, नत्र रोग लगाउँला

काठमाडौं, १३ जेठ । गर्मी सुरु भएसँगै बजारमा खरबुजाको माग तीव्र गतिमा बढ्छ। शरीरलाई शीतल बनाउने र डिहाइड्रेसनलाई पुनःपूर्ति गर्ने यो फल स्वादिष्ट र स्वास्थ्यका लागि लाभदायक दुवै मानिन्छ। तर, कहिलेकाहीँ बाहिरबाट राम्रो देखिने खरबुजा नरम, कच्चा वा भित्रबाट कम गुलियो हुन्छ, जसले गर्दा खानाको आनन्द बिग्रन्छ। खरबुजा किन्दा केही साधारण कुराहरू ध्यानमा राख्नुभयो भने तपाईं हरेक पटक मीठो र रसिलो छनौट गर्न सक्नुहुन्छ।
 
राम्रो खरबुजा चिन्न धेरै मानिसहरूले सोचे जस्तो गाह्रो छैन। सुगन्ध, रंग, तौल र बोक्राको बनावट जस्ता साना कुराहरूले फल कति गुलियो र पाकेको छ भन्ने संकेत गर्छ। यसको स्वाद र ताजापन कायम राख्न उचित भण्डारण पनि आवश्यक छ।
 
गुलियो र पाकेको खरबुजा यसको सुगन्धबाट सजिलै चिन्न सकिन्छ। खरबुजा किन्दा यसको तलतिरबाट सुँघ्नुहोस्। यदि यसको गन्ध हल्का मीठो र ताजा छ भने फल पाकेको छ। यद्यपि यदि यसको कुनै सुगन्ध छैन भने यो कच्चा र नरम स्वादको हुन सक्छ। अत्यधिक कडा वा असामान्य गन्ध भएको खरबुजाबाट बच्नुपर्छ किनकि यो भित्र सडेको हुन सक्छ।
 
खरबुजा किन्दा, यसको बोक्रालाई ध्यानपूर्वक जाँच गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। पाकेको खरबुजा सामान्यतया फिक्का पहेंलो, क्रिमी वा सुनौलो रंगको देखिन्छ, जसमा फरक हरियो धर्का वा जाली हुन्छ।
 
यदि फल पूर्ण रूपमा हरियो छ भने यो पूर्ण रूपमा पाकेको छैन। जालीदार र थोरै खस्रो सतह भएका खरबुजाहरूलाई सामान्यतया गुलियो र रसदार मानिन्छ।
 
खरबुजाको तौलले पनि यसको गुणस्तरलाई जनाउँछ। खरबुजा उठाउँदा आकारको हिसाबले भारी महसुस हुने खरबुजा गुलियो हुन सक्छ। यद्यपी धेरै भारी फलमा धेरै बीउ हुन सक्छ। धेरै हल्का फल भित्रबाट सुकेको वा फिक्का हुन सक्छ। त्यसैले खरिद गर्दा दुई खरबुजाको तौल तुलना गर्नु फाइदाजनक हुन्छ।
 
पाकेको खरबुजालाई हल्का थिच्दा अलि नरम महसुस हुन्छ। विशेष गरी यदि तल्लो भागले औंलाले हल्का दबाब दिन्छ भने यसलाई पाकेको संकेत मानिन्छ। यद्यपि अत्यधिक नरम वा दबिएको खरबुजा भित्रबाट सडेको हुन सक्छ।
 
खरबुजाको गुणस्तर यसको डाँठ हेरेर पनि अनुमान गर्न सकिन्छ। यदि डाँठको निशान स्पष्ट छ र थोरै डुबेको छ भने यसको अर्थ फल पूर्ण रूपमा पाकेपछि टिपिएको हो। यद्यपी यदि डाँठ ठाडो छ वा डाँठको टुक्रा जोडिएको छ भने फल नपाकेको टिपिएको हुन सक्छ।