काठमाडौं, ५ भदौं । दूध हाम्रो दैनिक आहारको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो। धेरैजसो घरहरूमा चिया, कफी र मिठाई बनाउन वा सिधै पिउनका लागि यसको नियमित प्रयोग गरिन्छ।
यद्यपि, कहिलेकाहीँ तताउने क्रममा दूध अप्रत्याशित रूपमा फाट्ने गर्छ। यसले दूधलाई बिगार्नुका साथै प्रयोग गर्न पनि गाह्रो बनाउँछ। मानिसहरू प्रायः यसका लागि दूधको गुणस्तरलाई दोष दिन्छन् तर वास्तवमा हाम्रा सानातिना गल्तीहरू नै यसको मुख्य कारण हुने गर्छन्। आउनुहोस्, दूध फाट्नुका पाँच सामान्य कारणहरू र तिनलाई रोक्ने केही सजिला उपायहरूबारे जानकारी लिऔँ।
पहिलो, उच्च आँचमा दूध तताउँदा यो छिट्टै उम्लिन्छ, जसले गर्दा भाँडाको पिँधमा टाँसिने सम्भावना बढ्छ। उच्च तापक्रमले दूधको प्रोटिनमा परिवर्तन ल्याउँछ, जसले गर्दा दूध फाट्ने वा पिँधमा डढ्ने समस्या हुन सक्छ। त्यसैले, दूधलाई सधैं मध्यम वा कम आँचमा तताउनु पर्छ र भाँडाको पिँधमा टाँसिन नदिन बेला बेलामा चम्चाले चलाइ रहनुपर्छ।
दोस्रो, दूध तताउन प्रयोग गरिने भाँडामा कागती, गोलभेडा, दही वा अन्य कुनै अम्लीय पदार्थको अंश बाँकी भएमा दूध फाट्न सक्छ। थोरै मात्रामा रहेको अम्लीय अवशेषले पनि दूधको प्रोटिनलाई अलग्याउन सक्छ। त्यसैले, दूध तताउनु अघि भाँडा राम्ररी धोई(पखाली सफा र सुक्खा पारिएको सुनिश्चित गर्नुहोस्।
तेस्रो, दूध फाट्न वा दही जम्नका लागि कागतीको रस, भिनेगर वा अन्य अम्लीय पदार्थहरूको प्रयोग गरिन्छ। त्यसैले, यदि यस्तो कुनै तत्व झुक्किएर तातो दूधमा मिसियो भने दूध फाट्ने सम्भावना निकै बढ्छ। विशेष गरी चिया बनाउँदा वा कुनै परिकार तयार पार्दा सामग्रीको मात्रा र तिनलाई मिसाउने क्रममा विशेष ध्यान पुर्याउनु आवश्यक हुन्छ। कुनै पनि अम्लीय तत्व मिसाउनु अघि उक्त परिकारका लागि त्यसको आवश्यकता छ कि छैन भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुहोस् र त्यसलाई प्रयोग गर्ने सही तरिकाबारे जानकारी लिनु होस्।
चौथो, काँचो दूधलाई कोठाको तापक्रममा लामो समयसम्म राख्दा त्यसमा ब्याक्टेरियाहरू तीव्र गतिमा फैलिन थाल्छन्। यसले दूधको अम्लीयपन बढाउँछ, जसका कारण पछि तताउँदा दूध फाट्ने गर्छ। त्यसैले प्रयोग गरि सकेपछि दूधलाई सकेसम्म चाँडो फ्रिजमा राख्नु सबैभन्दा राम्रो हुन्छ। विशेष गरी गर्मी मौसममा यसलाई बाहिर नछोड्न विशेष ध्यान पुर्याउनु पर्छ।
पाँचौं, दूधलाई बारम्बार उमाल्ने र चिसो बनाउने गर्नाले यसको गुणस्तरमा असर पर्छ। तापक्रममा हुने बारम्बारको उतार चढावले दूधको स्वाद र बनावटमा पनि परिवर्तन ल्याउँछ। आफूलाई आवश्यक पर्ने मात्रामा मात्र दूध तताउने प्रयास गर्नुहोस्। यदि दूध बाँकी रह्यो भने त्यसलाई छिटो चिसो पारेर सफा र छोपिने भाँडोमा राखी फ्रिजमा भण्डारण गर्नुहोस् र आवश्यक पर्दा पुनः तताउनुहोस्।
