काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले नर्वेका अर्थमन्त्री जेन्स स्टोल्टनबर्गलाई फोन गरेर आफूलाई नोबेल पुरस्कार दिन आग्रह गरेका छन्। नर्वेजियन अखबार डेगेन्स नेरिंगस्लिभका अनुसार ट्रम्पले गत महिना स्टोल्टनबर्गसँग नोबेल पुरस्कार र करको बारेमा कुरा गरेका थिए।
ट्रम्पले अहिलेसम्म भारत-पाकिस्तान, इरान-इजरायल र थाइल्याण्ड-कम्बोडिया सहित ६ वटा युद्ध रोकेको दाबी गरेका छन्। ट्रम्पले केही महिना अघि भनेका थिए ‘धेरै युद्धहरू रोक्न र अब्राहम सम्झौता जस्ता कामहरूको लागि मैले कुनै पुरस्कार पाउने छैन, तर जनतालाई मेरो उपलब्धि थाहा छ।’
नोबेल शान्ति पुरस्कार नर्वेजियन समितिद्वारा प्रदान गरिन्छ। यो समिति नर्वेजियन संसदद्वारा नियुक्त पाँच सदस्यहरू मिलेर बनेको हुन्छ। अल्फ्रेड नोबेलको इच्छापत्रको आधारमा तिनीहरूले प्रत्येक वर्ष विश्व शान्तिको लागि महत्त्वपूर्ण काम गर्ने व्यक्ति वा संस्थाहरूलाई छनोट गर्छन्। पुरस्कारको घोषणा अक्टोबरमा गरिन्छ र समारोह डिसेम्बर १० मा नर्वेको राजधानी ओस्लोमा हुन्छ।
मिडिया रिपोर्टका अनुसार अहिलेसम्म ७ देशले ट्रम्पलाई नोबेल पुरस्कारको लागि मनोनयन गरेका छन्। यसमा पाकिस्तान, इजरायल, अजरबैजान, आर्मेनिया, कम्बोडिया, रुवान्डा र गाबोन समावेश छन्। यद्यपि, नोबेल समितिले ५० वर्षदेखि मनोनयनको जानकारी सार्वजनिक गर्दैन।
ट्रम्पले भनेका छन् – ‘मैले जतिसुकै युद्ध रोके पनि, जे गरे पनि, मलाई नोबेल पुरस्कार दिइने छैन। यो पुरस्कार उदारवादीहरूलाई मात्र दिइन्छ।’ यसअघि अक्टोबर २०२४ मा ट्रम्पले भनेका थिए ‘यदि मेरो नाम ओबामा भएको भए म १० सेकेन्डमै नोबेल पुरस्कार पाउँथें। ओबामाले केही नगरी पुरस्कार पाए, तर मैले पनि त चुनाव जितेको छु।’
ट्रम्पले आफ्नो अघिल्लो कार्यकालको समयमा पनि यो पुरस्कारको लागि आफ्नो इच्छा व्यक्त गरेका थिए। उनले जिमी कार्टर पछि कुनै नयाँ युद्ध सुरु नगर्ने पहिलो राष्ट्रपति आफू भएको बताएका थिए। पूर्व राष्ट्रपति बाराक ओबामालाई दिइएको नोबेल पुरस्कारप्रति ट्रम्प रिसाएका छन्।
बाराक ओबामालाई २००९ मा अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीति र जनता बीचको सहयोगलाई सुदृढ पार्ने प्रयासको लागि नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। ओबामाले आफ्नो पहिलो कार्यकालको पहिलो आठ महिनामा यो पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।
नोबेल पुरस्कार २०२६ को लागि आधिकारिक दर्ता सेप्टेम्बरमा सुरु हुनेछ। यद्यपि, अन्तिम मिति अझै घोषणा गरिएको छैन। २०२५ को नोबेल शान्ति पुरस्कारको लागि मनोनयनको अन्तिम मिति जनवरी ३१ थियो।
२०२५ को नोबेल शान्ति पुरस्कारको लागि ३३८ मनोनयनहरू आएका थिए। जसमध्ये २४४ व्यक्ति र ९४ संस्थाहरू थिए। २०२३ मा, यस पुरस्कारको लागि २८६ जना उम्मेदवारहरू मनोनयनमा परेका थिए। २०१६ मा सबैभन्दा धेरै ३७६ जना मनोनयनमा परेका थिए।
