बैतडीको मेलौली नगरपालिका–७ का ३० वर्षीय मनोजसिंह भाट युरोप जाने सपनासहित घर छाडेका थिए। ट्रक चलाएर परिवारको गुजारा गर्दै आएका उनले अरूको गाडी चलाउने काम छाडेर ऋण खोजी आफ्नै ट्रक किनेका थिए। तर दुई वर्ष नबित्दै ‘युरोप गएर राम्रो कमाइ गर्ने’ सपना देखेर ट्रक बेच्दै वैदेशिक रोजगारीका लागि हिँडे। परिवारलाई खुसी राख्ने योजनासहित उनी एक साथीका साथ विदेशतर्फ लागे, तर कुन देश जाँदैछन् भन्ने कुरा भने परिवारलाई खुलाएनन्।
घर छाडेको करिब तीन महिनासम्म मनोज परिवारको सम्पर्कमा थिए। त्यसपछि एकाएक सम्पर्कविहीन भए। लामो समयपछि मात्रै उनी Russian Army मा भर्ती भएको जानकारी परिवारले पायो। विदेश गएको करिब दुई वर्षपछि परिवारमाथि ठूलो बज्रपात पर्यो। मेलौली–९ का अर्जुनदत्त भट्ट रुसी सेनामा भर्ती भई युद्धमा मारिएको खबर आएपछि मनोजको परिवार पनि आशंकामा परेको थियो।
यसै क्रममा नेपालस्थित Russian Embassy in Nepal ले गत असारमा फोन गरी मनोजकी आमालाई डीएनए परीक्षणका लागि बोलायो। असारमा लिइएको डीएनए नमुना मिलेपछि दूतावासले मनोजको गत वर्ष १७ पुसमा युद्धका क्रममा मृत्यु भइसकेको पुष्टि गरेको हो। मृत्युको खबरले परिवार शोकमा डुबेको छ।
शव नआएपछि २० पुसमा कुश–पुतलो बनाएर दाहसंस्कार गरिएको वडाध्यक्ष रामचन्द्र भट्टले जानकारी दिए। चार भाइबहिनीमध्ये मनोज साइँला थिए। घरमा आमा–बुबा, एक भाइ र श्रीमती छन्। दिदीको विवाह भइसकेको छ। परिवारका अनुसार ट्रक खरिद गर्दा लागेको ऋण अझै तिरिन सकेको छैन। त्यसैगरी विदेश जाँदा पनि मनोजले ऋण खोजेका थिए। छोराको मृत्युको पीडासँगै ऋणको भारीले परिवार झन् संकटमा परेको छ।
मनोज दुई वर्षअघि मेलौली–८ का गोपी विष्टसँगै यात्रामा निस्किएका थिए। काठमाडौंमा उनीहरू वैदेशिक रोजगारीमा पठाउने एक व्यक्तिसँग भेटिएका थिए। ती व्यक्तिले दुबई हुँदै मस्को पुर्याएर रुसी सेनामा भर्ती गराइदिने भन्दै दुवै जनाबाट ८–८ लाख रुपैयाँ लिएका थिए। आफन्तका अनुसार त्यही व्यक्तिले मनोज र गोपीलाई पठाउनुभन्दा सात दिनअघि मेलौली–९ का अर्जुनदत्त भट्टलाई पनि दुबई हुँदै मस्को पठाएको थियो। परिवारलाई भने मनोजले युरोप र अर्जुनले पोल्यान्ड जान लागेको बताएका थिए।
तीन जनामध्ये मनोज र अर्जुनको युद्धका क्रममा मृत्यु भयो भने गोपी विष्ट भने सकुशल नेपाल फर्किएका छन्। विष्टका अनुसार दलालले उनीहरूलाई दुबई हुँदै मस्को पुर्याएर रुसी सेनामा भर्ती गराएको थियो। भर्तीपछि एक वर्षे सम्झौताअनुसार उनीहरूलाई ‘रुस्तव’ नामक स्थानमा तालिमका लागि पठाइयो। तालिमपछि ४८ जना नेपालीको छुट्टै टोली बनाएर मोबाइल र पासपोर्ट खोसेर युक्रेनको सीमातिर लडाइँमा पठाइएको उनले बताए।
विष्टका अनुसार ४८ जना नेपालीसहित करिब १० हजार सैनिकलाई मुख्य युद्ध क्षेत्रमा खटाइएको थियो। पछि बेलारुसतर्फबाट आएको ग्यास पाइपमार्फत युक्रेन प्रवेश गर्ने योजनाअनुसार विष्टसहित छ जनालाई पाइपभित्र पठाइयो। “यहीँबाट मनोज र मेरो बाटो छुट्टियो,” उनले भने, “फर्किने क्रममा पाइपभित्र अन्तिमपटक मनोजसँग भेट भयो।”
विष्टले करिब एक वर्ष भोक, डर र युद्धबीच बिताएको बताए। पटक–पटक कमान्डरसँग मनोजको अवस्था बुझ्न आग्रह गर्दा पनि कुनै जानकारी नपाएको उनको भनाइ छ। लडाइँका क्रममा आँखामा समस्या आएपछि मेडिकल जाँचका लागि पठाइएका बेला एक रुसी सैनिकको सहयोगमा ट्याक्सीको सम्पर्कमा पुगेर उनी मस्कोस्थित नेपाली दूतावाससम्म पुगेका थिए। त्यहीँको सहयोगमा विष्ट अन्ततः नेपाल फर्किन सफल भए।
युरोपको सपनासहित घर छाडेका मनोजसिंह भाटको कथा वैदेशिक रोजगारीको नाममा भइरहेको मानव तस्करी र युद्धमा नेपाली युवाको प्रयोगको दर्दनाक उदाहरण बनेको छ। उनका परिवार आज शोक, ऋण र भविष्यको अनिश्चितताबीच दिन काटिरहेका छन्।
