रियो दि जेनेरियो, १० कात्तिक । ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले चुनावी प्रतिस्पर्धामा नाटकीय पुनरागमन गर्दै आफ्ना अति-दक्षिणपन्थी प्रतिद्वन्द्वी फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गरेका छन् । जीतसँगै चौथो कार्यकालका लागि सत्तामा फर्किएका छन् ।
सबै (१००%) मत गणना भइसक्दा ८० वर्षीय वामपन्थी नेता लुलाले बोल्सोनारोभन्दा ४४ लाख (४.४ मिलियन) बढी मत प्राप्त गरे । उनले ५१.७९% मत ल्याउँदा उनका ४५ वर्षीय प्रतिद्वन्द्वीले ४८.२१% मत प्राप्त गरे। यद्यपि, ब्राजिलको निर्वाचन निकायले लुलाको जित पुष्टि गरेलगत्तै बोल्सोनारोले हार स्वीकार गर्न अस्वीकार गर्दै नतिजा खारेज गर्न माग गरेका छन ।
अक्टोबरको सुरुमा भएको निर्वाचनको पहिलो चरणमा लुला, बोल्सोनारोसँग झिनो अन्तरले पराजित भएका थिए । यसले उनको राजनीतिक भविष्यलाई अनिश्चित बनाइदिएको थियो र ब्राजिलका प्रगतिशील विचार राख्ने नागरिकहरूलाई तीन हप्तासम्म निराशामा डुबाएको थियो। सन् १९८० को दशकमा लोकतन्त्र पुनर्बहाली भएयता पहिलो चरणमा दोस्रो स्थानमा रहेको उम्मेदवारले दोस्रो चरणको मतदान जितेको उदाहरण थिएन।
तर आइतबार लुलाले ठीक त्यही गरेर देखाए ।यसले साओ पाउलोका सडकहरूमा, जहाँ उनी चुनावी घटनाक्रम पछ्याइरहेका थिए र उनी बसेको होटलमा जहाँ उनी मतगणना हेरिरहेका थिए, खुसीयालीको माहोल सिर्जना गर्यो।
लुलाको विजय सम्बोधन
साओ पाउलोको एक सम्मेलन हलमा भेला भएका उत्साहित समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै लुलाले भने, “हामी यो देश सञ्चालन गर्ने तरिका बदल्नेछौं, यो निर्वाचन ‘अस्वीकारवाद’ को हार हो, म भगवानलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु र यो देशका ब्राजिलियाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु, लोकतन्त्रले नै यो सम्भव बनाएको हो।”
नतिजा पुष्टि भएपछि लुलाका स्वास्थ्यमन्त्री अलेक्जान्द्रे पादिल्हाले भने, “यो ब्राजिलका जनताका लागि ठूलो जित हो। दोस्रो चरणको मतदानमा उनीहरूलाई यो सोच्ने मौका मिल्यो कि राष्ट्रपति लुलाले वातावरण, राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा प्रणाली र ब्राजिलको संविधानको रक्षाका लागि कति ठूलो अर्थ राख्छन्। साथै, अति-दक्षिणपन्थी उम्मेदवारबाट कस्ता जोखिमहरू निम्तिन सक्थे भन्ने कुरामा पनि उनीहरूले विचार गर्न पाए। यो एउटा ठूलो जित हो, केवल ब्राजिलका लागि मात्र होइन, यो बाँकी ल्याटिन अमेरिका र विश्वका लागि पनि एउटा महत्त्वपूर्ण सङ्केत हो।”
८० वर्षीय यी नेताले आफ्नो मुख्य अवसरका रूपमा सहयोगीहरूले पहिचान गरेको उपाय अर्थात् आफ्ना मतदाताहरूलाई मतदान केन्द्रसम्म आउन प्रेरित गर्ने कार्य, मार्फत धेरै हदसम्म मतान्तर कम गरेको देखिन्छ। पहिलो चरणमा २१.०८ प्रतिशतको कीर्तिमानी मतदान अनुपस्थिति दर देखिएको थियो, जसले लुलाका मतदाताहरूलाई बढी असर पारेको थियो; किनकि उनीहरू प्रायः मतदान केन्द्रहरूबाट टाढा बसोबास गर्छन्। दोस्रो चरणमा यो दर घटेर १९.२१ प्रतिशतमा झर्यो।
बोल्सोनारोको अस्वीकृति र विवाद
लुलाको विजय मन्तव्य चलिरहँदा बोल्सोनारोले “निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्नु असम्भव छ” भन्दै आफ्नो कानुनी टोलीमार्फत निर्वाचन नै रद्द गराउने प्रयास गर्ने बताए। आफ्ना पिता तथा पूर्वराष्ट्रपति जैर बोल्सोनारोको पदचाप पछ्याउँदै, जसले चार वर्षअघि लुला विरुद्धको आफ्नो हार स्वीकार गर्न अस्वीकार गरेका थिए र पछि सत्तापलटको प्रयास गर्दा दोषी ठहरिएका थिए, ती सिनेटरले सर्वोच्च अदालतका एक न्यायाधीशले मतदानको समय लम्ब्याउने गरी गरेको निर्णयलाई यसको कारणका रूपमा अघि सारेका थिए ।
तर, उनले आफ्नो भाषणमा यो तथ्यको कुनै उल्लेख गरेनन् कि उनको आफ्नै चुनावी अभियान टोलीले पनि निर्वाचन अदालतसँग मतदानको समय लम्ब्याउन आग्रह गरेको थियो। तैपनि, उनले न्यायाधीश क्रिस्टियानो जानिनले मतदानको समय दुई घण्टा थपेर साँझ ७ बजेसम्म पुर्याउने निर्णयलाई “सामान्य होइन, अस्वीकार्य” भन्दै यसलाई “खेल चलिरहेकै बेला खेलका नियमहरू परिवर्तन गर्नु” सरह भएको बताए।
लामो राजनीतिक सङ्घर्ष र इतिहास
लुइज इनासियो लुला दा सिल्भा सन् १९८४ मा ‘गार्जियन’ पत्रिकाका धेरै पाठकको नजरमा आएका थिए, जब उनी ‘पार्टिडो डोस ट्राभाल्होडोरेस’ (मजदुर पार्टी) का नयाँ नेताका रूपमा लन्डनमा आयोजित एक कार्यक्रममा सम्बोधन गरेका थिए।
पहिले ‘लेथ’ (मेसिन) अपरेटर र ट्रेड युनियनकर्मी रहेका उनले देशका सैन्य शासकहरूद्वारा तयार पारिएको आगामी ‘अलोकतान्त्रिक’ राष्ट्रपतीय निर्वाचनप्रति आफ्नो तीब्र असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए। उक्त निर्वाचन प्रत्यक्ष जनमतद्वारा नभई ‘इलेक्टोरल कलेज’ (निर्वाचक मण्डल) मार्फत हुने तय गरिएको थियो।
उनले थपेका थिए, यो निर्वाचनले ती परिवर्तनहरू ल्याउने छैन, जसको देशलाई अत्यन्तै खाँचो छ: “यसबाट अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषसँगको सम्बन्ध तोडिने छैन; उच्च तहमा भएका भ्रष्टाचारका घटनाहरूको छानबिन वा दोषीमाथि कारबाही गर्ने कुनै प्रयास हुनेछैन; न त भूमि सुधारसम्बन्धी कुनै नीति नै आउनेछ—र यी कुराहरू बिना देशका आधारभूत समस्याहरू समाधान गर्न सकिँदैन।”
मंगलबार ८१ वर्ष पुग्ने लुलाका लागि यो जित उनको लामो राजनीतिक जीवनको एक सनसनीपूर्ण अन्तिम अध्याय हो। उनको यो राजनीतिक यात्रा सन् १९७० को दशकको उत्तरार्धमा साओ पाउलोको औद्योगिक उपनगरमा एक युनियन नेताका रूपमा उदाएसँगै सुरु भएको थियो।
ग्रामीण गरिबीमा जन्मिएका र कुनै समय कारखानाका मजदुर रहेका लुलाले राजनीतिमा प्रवेश गरेपछि सन् १९८९, १९९४ र १९९८ मा राष्ट्रपतिका लागि तीन पटक प्रयास गरे तर सफल भएनन्। अन्ततः सन् २००२ मा उनी ब्राजिलको पहिलो निर्वाचित ‘श्रमिक वर्ग’ का राष्ट्रपति बन्न सफल भएका थिए ।
